Πηγαίνετε κανονικά στη δουλειά, ανταποκρίνεστε στις υποχρεώσεις σας και παραδίδετε στην ώρα σας ό,τι σας ζητείται. Κανείς δεν θα σας χαρακτήριζε εξαντλημένους ή μη παραγωγικούς. Παρόλα αυτά, εσείς νιώθετε ότι κάτι έχει αλλάξει: η δουλειά δεν σας προκαλεί πια ενδιαφέρον, δεν αξιοποιεί τις δυνατότητές σας και κάθε ημέρα μοιάζει λίγο περισσότερο με την προηγούμενη.
Μπορεί εκ πρώτης όψεως να μοιάζει με το burnout, αλλά πρόκειται για έναν λιγότερο γνωστό τύπο επαγγελματικής αποδέσμευσης που συνδέεται με την υποαξιοποίηση των ικανοτήτων, την πνευματική στασιμότητα και την απώλεια νοήματος και πρόκλησης στην εργασία: το rustout.
Το συγκεκριμένο φαινόμενο μελέτησαν η Sabrina Fitzsimons, λέκτορας στο Dublin City University, και ο David S. Smith από το Robert Gordon University. Η έρευνά τους δημοσιεύθηκε στο Humanities and Social Sciences Communications του Nature Portfolio και επικεντρώθηκε σε εκπαιδευτές εκπαιδευτικών στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Σε νεότερο άρθρο της στο Greater Good, η Fitzsimons εξηγεί γιατί το rustout μπορεί να παραμένει αόρατο ακόμη και για μεγάλο διάστημα.
Rustout και burnout: Ποια είναι η διαφορά
Το burnout ως όρος είναι πλέον γνώριμο στο λεξιλόγιο της εργασιακής ζωής. Συνδέεται με παρατεταμένο στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς και χαρακτηρίζεται από υπερβολική πίεση, πολλές απαιτήσεις και ανεπαρκή χρόνο για αποκατάσταση.
Στο rustout, η αφετηρία είναι διαφορετική, αφού δεν υπάρχει αρκετή θετική πρόκληση, δημιουργικότητα ή δυνατότητα εξέλιξης. Ο εργαζόμενος αισθάνεται ότι οι ικανότητές του δεν αξιοποιούνται και ότι επαναλαμβάνει πράγματα που πλέον μπορεί να κάνει σχεδόν «με κλειστά μάτια». Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει σταματήσει να ενδιαφέρεται ή να προσπαθεί. Αντίθετα, όπως παρατηρεί η Fitzsimons, πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους είναι εργατικοί, αφοσιωμένοι και ιδιαίτερα αξιόπιστοι. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: η προσπάθειά τους έχει πάψει να συνδέεται με εργασία που τους προσφέρει νόημα.
Σε αντίθεση με το burnout, το rustout δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί. Ο εργαζόμενος συνεχίζει να αποδίδει, πετυχαίνει τους στόχους του και προς τα έξω μπορεί να φαίνεται απολύτως λειτουργικός. Εσωτερικά, όμως, μπορεί σταδιακά να απομακρύνεται από μια δουλειά που κάποτε τον ενθουσίαζε. Η Fitzsimons περιγράφει τη διαδικασία ως μια αργή «ψυχολογική διάβρωση».
Μάλιστα, η αξιοπιστία μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα. Ο άνθρωπος που ανταποκρίνεται πάντα στις υποχρεώσεις του συχνά επιφορτίζεται με ακόμη περισσότερα από τα ίδια καθήκοντα. Εφόσον δεν παραπονιέται και η δουλειά γίνεται, κανείς δεν αναρωτιέται εάν εξακολουθεί να νιώθει ότι εξελίσσεται ή χρησιμοποιεί ουσιαστικά τα ταλέντα του.
Γιατί «σκουριάζουμε» στη δουλειά
Στη μελέτη, οι συμμετέχοντες περιέγραψαν διαφορετικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στην εργασία τους. Μεταξύ άλλων, ανέφεραν τη διοικητική επιβάρυνση, την περιορισμένη αυτονομία και την απόσταση ανάμεσα σε όσα φιλοδοξούσαν να κάνουν επαγγελματικά και στα καθήκοντα που τελικά εκτελούσαν. Αρκετοί αισθάνονταν εγκλωβισμένοι επαγγελματικά, ενώ η δημιουργική πλευρά της δουλειάς τους είχε υποχωρήσει μπροστά σε επαναλαμβανόμενες υποχρεώσεις.
Πότε όμως είναι πιο πιθανό να νιώσει έτσι ένας εργαζόμενος; Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάποιοι συμμετέχοντες ανέφεραν ως πιθανό σημείο τα επτά, οκτώ ή εννέα χρόνια σε έναν ρόλο. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί εμπειρία που καταγράφηκε στις συνεντεύξεις και όχι απόδειξη ότι το rustout εμφανίζεται υποχρεωτικά μετά από συγκεκριμένο αριθμό ετών.
Τι μπορούμε να κάνουμε αν έχουμε… βαλτώσει;
Η ξεκούραση και η απόσταση από τη δουλειά μπορεί να είναι απαραίτητη όταν κάποιος είναι εξαντλημένος από το burn out, στο rustout, όμως, το ζητούμενο δεν είναι απαραίτητα η λιγότερη δουλειά. Μπορεί να είναι διαφορετική δουλειά.
Η Fitzsimons προτείνει ένα μικρό προσωπικό «check-up»: Σας ικανοποιεί ακόμη ο ρόλος σας; Έχετε ευκαιρίες να αξιοποιήσετε τις δεξιότητες και τα ταλέντα σας; Βρίσκετε νόημα σε αυτό που κάνετε; Υπάρχουν νέες ευθύνες ή προκλήσεις που θα μπορούσαν να ανανεώσουν το ενδιαφέρον σας; Μια συζήτηση με τον προϊστάμενο για διαφορετικά καθήκοντα, περισσότερη αυτονομία ή δυνατότητες εξέλιξης μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα, όταν φυσικά οι συνθήκες το επιτρέπουν.
Οι συγγραφείς στρέφουν, όμως, το βλέμμα και στους εργοδότες. Οι πιο αξιόπιστοι εργαζόμενοι δεν χρειάζονται μόνο περισσότερες υποχρεώσεις επειδή «τα καταφέρνουν». Χρειάζονται και ευκαιρίες ανάπτυξης, δημιουργικότητας και ουσιαστικής αξιοποίησης των δυνατοτήτων τους. Αυτή είναι ίσως και η πιο παράδοξη όψη του rustout: μπορεί κάποιος να είναι πολύ καλός στη δουλειά του και ταυτόχρονα να έχει πάψει να νιώθει καλά μέσα σε αυτήν.
Διαβάστε επίσης
Χωρίς προοπτική εργάζονται οι νέοι της GenZ – Bιώνουν εξάντληση, άγχος και οικονομική εξάρτηση
Ποιες χώρες είναι οι πιο «φιλόξενες» για εργασία από το σπίτι – Η θέση της Ελλάδας
Νιώθετε πεσμένοι και κουρασμένοι; Τα golden tips μιας ψυχολόγου για να καταπολεμήσετε την εξάντληση
