Η ανάπτυξη του εγκεφάλου αρχίζει πολύ πριν από τη γέννηση και η περίοδος της εγκυμοσύνης θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη στις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Μια νέα μελέτη στρέφει τώρα την προσοχή σε μια χημική ουσία που συναντάται ευρέως σε πλαστικά προϊόντα και εξετάζει εάν η έκθεση της μητέρας κατά την κύηση μπορεί να αφήνει ένα «αποτύπωμα» στη νευροανάπτυξη του παιδιού.
Ο λόγος για τον DEHP (φθαλικό δι(2-αιθυλεξυλ) εστέρα), έναν πλαστικοποιητή που χρησιμοποιείται για να προσδίδει ευκαμψία στα πλαστικά και μπορεί να περάσει στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της κατάποσης, της εισπνοής ή της επαφής με το δέρμα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Med, υψηλότερη προγεννητική έκθεση στον πλαστικοποιητή DEHP συσχετίστηκε με περισσότερα συμπτώματα που σχετίζονται με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού (ΔΑΦ) και διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στις ηλικίες των 2 και 4 ετών.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές μελέτησαν 847 παιδιά. Η έκθεση στον πλαστικοποιητή αξιολογήθηκε μέσω δειγμάτων ούρων των μητέρων κατά την εγκυμοσύνη, ενώ μετά τη γέννηση αναλύθηκε DNA από το αίμα του ομφάλιου λώρου. Το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώθηκε στη μεθυλίωση του DNA, έναν επιγενετικό μηχανισμό που μπορεί να επηρεάζει το εάν και σε ποιο βαθμό ενεργοποιούνται συγκεκριμένα γονίδια, χωρίς να αλλάζει η ίδια η αλληλουχία του DNA.
Στη συνέχεια, όταν τα παιδιά έφτασαν στις ηλικίες των 2 και 4 ετών, αξιολογήθηκαν συμπεριφορικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη ΔΑΦ και τη ΔΕΠΥ. Όπως διαπίστωσαν, η υψηλότερη έκθεση στον πλαστικοποιητή συνδέθηκε με περισσότερη υπερκινητικότητα, απροσεξία και δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους, ενώ οι ισχυρότερες επιδράσεις καταγράφηκαν στα παιδιά με τα υψηλότερα επίπεδα έκθεσης.
Αναζητώντας τον υποκείμενο μηχανισμό πίσω από αυτή τη σύνδεση, οι επιστήμονες ανακάλυψαν επιγενετικές μεταβολές και ένα δίκτυο 531 αλληλοσυνδεόμενων γονιδίων. Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει γονίδια που σχετίζονται με την ανάπτυξη και λειτουργία του νευρικού συστήματος και επηρεάζεται από ορμονικά μονοπάτια. Μεταξύ των γονιδίων που εντοπίστηκαν ήταν τα FOXP1 και SHANK2, τα οποία έχουν ήδη συνδεθεί με το φάσμα του αυτισμού σε προηγούμενες έρευνες.
Οι συγγραφείς θεωρούν ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα προσφέρουν βιολογική τεκμηρίωση για τον πιθανό μηχανισμό που βρίσκεται πίσω από τη συσχέτιση DEHP και νευροαναπτυξιακών χαρακτηριστικών.
Μια ενδιαφέρουσα ένδειξη για τη διατροφή
Η μελέτη έδωσε και ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα. Μια υγιεινή διατροφή στην εγκυμοσύνη, βασισμένη περισσότερο σε ολόκληρα και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα, συνδέθηκε με μεταβολές στο ίδιο γονιδιακό δίκτυο, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη που παρατηρήθηκε με τον πλαστικοποιητή DEHP. Παράλληλα, συσχετίστηκε με λιγότερα προβλήματα προσοχής και περισσότερες θετικές κοινωνικές συμπεριφορές στα παιδιά. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η διατροφή μπορεί να «εξουδετερώσει» την έκθεση στον πλαστικοποιητή.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα ενισχύουν το επιστημονικό ενδιαφέρον για την έκθεση σε ουσίες με ενδοκρινική δράση κατά την εγκυμοσύνη και, σύμφωνα με τους ερευνητές, δημιουργούν ερωτήματα για το κατά πόσο τα σημερινά όρια ασφαλείας χρειάζονται επανεξέταση. Ιδιαίτερη σημασία έχει, υποστηρίζουν, ότι οι συσχετίσεις παρατηρήθηκαν σε επίπεδα έκθεσης χαμηλότερα από εκείνα που θεωρούνται σήμερα ασφαλή στην Ευρώπη.
Διαβάστε επίσης
Αυτισμός: Το σημείο του προσώπου που αποκαλύπτει νωρίς τη διαταραχή
Αυτισμός: Ποιες άλλες διαταραχές παρουσιάζουν 3 στα 4 παιδιά που είναι στο φάσμα
Υπάρχει κάποιος που δεν έχει ΔΕΠΥ στη σημερινή φρενήρη εποχή; Μια ειδικός αναλύει
