Η ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων αποτελεί πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους, ιδίως ηλικιωμένους που πάσχουν από διάφορες χρόνιες παθήσεις. Ωστόσο, οι ερευνητές εφιστούν την προσοχή σ’ ένα σχετικά άγνωστο φαινόμενο: Μερικές φορές, ένα φάρμακο συνταγογραφείται όχι για μια νέα ασθένεια, αλλά για την αντιμετώπιση της ανεπιθύμητης ενέργειας ενός άλλου φαρμάκου. Γνωστό ως «αλυσιδωτή συνταγογράφηση», το φαινόμενο μπορεί να επιβαρύνει τους ασθενείς, ενώ ταυτόχρονα ενδέχεται να παρεμποδίσει την αναγνώριση της αρχικής αιτίας των συμπτωμάτων.
Μια καναδική μελέτη έχει εντοπίσει 24 συχνούς και δυνητικά επιβλαβείς συνδυασμούς φαρμακευτικών ουσιών, συμπεριλαμβανομένων συνδυασμών που αφορούν σε στατίνες και αντιφλεγμονώδη παυσίπονα, συμπληρώματα σιδήρου και καθαρτικά, καθώς και φάρμακα για την άνοια σε συνδυασμό με υπναγωγά χάπια.
Η «αλυσιδωτή συνταγογράφηση» ξεκινά όταν η παρενέργεια ενός φαρμάκου εκλαμβάνεται εσφαλμένα ως νέο πρόβλημα υγείας – οπότε συνταγογραφείται εκ νέου ένα φάρμακο αντί να επανεξεταστεί το αρχικό φάρμακο που οδήγησε στην ανεπιθύμητη ενέργεια.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο διερεύνησαν τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των περιπτώσεων στον πληθυσμό του Οντάριο. Ξεκίνησαν με 65 ακολουθίες φαρμάκων που οι ειδικοί θεωρούσαν ενδεχομένως προβληματικές και ανέλυσαν τα αρχεία συνταγογράφησης, για να προσδιορίσουν ποιες εμφανίζονταν πιο συχνά στην καθημερινή κλινική πρακτική. Τελικά, εντόπισαν 24 ανησυχητικά μοτίβα. Το φαινόμενο ήταν πιο συχνό σε ηλικιωμένες γυναίκες ασθενείς.
«Αυτές οι ακολουθίες είναι σύνηθες φαινόμενο, αλλά συχνά παραβλέπονται στην κλινική πρακτική», δήλωσε η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, δρ. Paula Rochon, ειδικός γηριατρικής στο O’Born Centre for Mature Women’s Health. Η ίδια τόνισε τη σημασία του να γνωρίζει κανείς ποια φάρμακα παίρνει ένας ασθενής, πότε ξεκίνησε η λήψη του καθενός και τον λόγο για τον οποίο συνταγογραφήθηκαν αρχικά. Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τους γιατρούς να αναγνωρίσουν πότε μια νέα συνταγή ενδέχεται, στην πραγματικότητα, να αντιμετωπίζει τις παρενέργειες μιας υπάρχουσας.
Συμπληρώματα σιδήρου και καθαρτικά
Ένας από τους πιο συχνούς φαρμακευτικούς συνδυασμούς που οδηγούν σε ανεπιθύμητες ενέργειες αφορά τα συμπληρώματα σιδήρου σύμφωνα με τους ερευνητές. Είναι γνωστό ότι ο σίδηρος προκαλεί δυσκοιλιότητα σε ορισμένα άτομα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αντί να επανεξεταστεί το συμπλήρωμα και ενδεχομένως να χορηγηθεί ένα νέο που θα ταιριάζει περισσότερο στον ασθενή, δόθηκε αγωγή με καθαρτικό σε περίπου 1 στους 10 ασθενείς.
Στατίνες και αντιφλεγμονώδη φάρμακα
Ένα άλλο αξιοσημείωτο μοτίβο αφορούσε στις στατίνες, που συνταγογραφούνται ευρέως για τη μείωση της χοληστερόλης. Ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν μυϊκούς πόνους. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ενδέχεται, στη συνέχεια, να λαμβάνουν μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), όπως η ιβουπροφαίνη, για τη διαχείριση του πόνου, αντί να επανεξεταστεί η αρχική αγωγή. Ωστόσο η μακροχρόνια χρήση ΜΣΑΦ μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα γαστρεντερικής αιμορραγίας και νεφρικής βλάβης.
Φάρμακα για την άνοια και υπναγωγά
Οι ερευνητές επισήμαναν, επίσης, τον συχνό συνδυασμό αναστολέων της χολινεστεράσης -φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της άνοιας– και υπναγωγών. Τα τελευταία έχουν συνδεθεί με αυξημένα περιστατικά πτώσεων και νοσηλειών στους ηλικιωμένους.
Πάνω από 1 στους 7 παίρνει 5 χάπια ημερησιώς
Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς η λήψη πολλών χαπιών γίνεται όλο και πιο συχνή όσο οι άνθρωποι μεγαλώνουν. Στην Αγγλία, έρευνες δείχνουν ότι περισσότεροι από 1 στους 7 ανθρώπους λαμβάνουν 5 ή περισσότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα καθημερινά.
Τι μπορεί να βοηθήσει;
Οι Καναδοί ερευνητές πιστεύουν ότι ψηφιακά συστήματα υποστήριξης κλινικών αποφάσεων θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Τέτοια συστήματα θα μπορούσαν να επισημαίνουν ενδεχομένως προβληματικές ακολουθίες φαρμάκων, παρέχοντας στους γιατρούς πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με προηγούμενες συνταγές και βοηθώντας τους να προσδιορίσουν αν ένα νέο σύμπτωμα αποτελεί παρενέργεια φαρμάκου και όχι ξεχωριστή πάθηση.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα παραπάνω στοιχεία δεν αποτελούν λόγο ώστε ένας ασθενής να διακόψει από μόνος του την αγωγή που λαμβάνει. Καλό είναι όμως, εάν παίρνει πολλά και διαφορετικά φάρμακα να ενημερώσει τον γιατρό του και να το συζητήσει μαζί του.
Διαβάστε επίσης
Πότε ένα φάρμακο προκαλεί ανεπιθύμητη ενέργεια – Τι να κάνετε
1 στα 10 φάρμακα που πωλείται διαδικτυακά δεν είναι γνήσιο – Πώς να προστατευτούμε
Φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, τι πρέπει να προσέξουν φαρμακοποιοί και ασθενείς
