Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ) απασχολεί πολλές οικογένειες, καθώς αποτελεί απαραίτητο έγγραφο σε συγκεκριμένα στάδια της σχολικής φοίτησης. Δεν πρόκειται, ωστόσο, απλώς για ακόμη ένα δικαιολογητικό που χρειάζεται μια υπογραφή.
Όπως επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, το ΑΔΥΜ αποτελεί εργαλείο πρόληψης και συνεργασίας μεταξύ οικογένειας, παιδιάτρου και σχολείου. Σκοπός του είναι να συμβάλλει στην προστασία της υγείας και της ασφάλειας του μαθητή και στη σωστή συμμετοχή του στη σχολική ζωή και στις δραστηριότητες του σχολείου.
Το ΑΔΥΜ καθιερώθηκε με την ΚΥΑ Φ.6/304/75662/Γ1/21-5-2014 και έχει προληπτικό χαρακτήρα. Όπως αναφέρουν οι παιδιάτροι, περιλαμβάνει τα συμπεράσματα της ιατρικής εξέτασης που είναι απαραίτητα για τη σχολική ζωή του παιδιού, χωρίς να αποτελεί τον πλήρη ιατρικό του φάκελο.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής απαντά στις βασικότερες ερωτήσεις γονέων και εκπαιδευτικών.
1. Τι είναι το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ είναι ιατρικό πιστοποιητικό που αφορά την υγεία του μαθητή σε σχέση με τη σχολική του ζωή.
Ο παιδίατρος, μετά την προληπτική ιατρική εξέταση του παιδιού, καταγράφει στο ΑΔΥΜ τα συμπεράσματα που έχουν σημασία για το σχολείο.
Το ΑΔΥΜ δεν είναι ο ιατρικός φάκελος του παιδιού.
Η αναλυτική ιατρική εξέταση και το ιστορικό καταγράφονται στο Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης (ΦΙΕ), το οποίο είναι διαφορετικό από το ΑΔΥΜ και δεν προορίζεται να παραδίδεται στο σχολείο. Παραμένει στο αρχείο του ιατρού ή της μονάδας υγείας, σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.
Με απλά λόγια, όπως εξηγούν, ο παιδίατρος εξετάζει διεξοδικά το παιδί και το σχολείο ενημερώνεται μόνο για όσα χρειάζεται να γνωρίζει ώστε ο μαθητής να συμμετέχει με ασφάλεια στη σχολική ζωή. Παράλληλα, τονίζουν ότι δεν χορηγείται ΑΔΥΜ χωρίς να έχει προηγηθεί εξέταση του μαθητή.
2. Γιατί χρειάζεται το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ έχει κυρίως προληπτικό και προστατευτικό χαρακτήρα, διευκρινίζουν.
Μπορεί να βοηθήσει ώστε:
- να εντοπιστούν έγκαιρα προβλήματα υγείας,
- να αναγνωριστούν καταστάσεις που μπορεί να επηρεάζουν τη σχολική ζωή,
- να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας του μαθητή,
- να ενημερωθεί το σχολείο για τυχόν σημαντικές ιδιαιτερότητες,
- να υποστηριχθεί ο μαθητής στη Φυσική Αγωγή και στις άλλες σχολικές δραστηριότητες,
- να διευκολυνθεί η επικοινωνία μεταξύ παιδιάτρου και σχολείου.
Η φιλοσοφία του ΑΔΥΜ δεν είναι απλώς «να βρούμε αν το παιδί είναι άρρωστο», αλλά να εντοπιστεί έγκαιρα οτιδήποτε μπορεί να επηρεάσει την υγεία, την ασφάλεια και τη συμμετοχή του στο σχολείο, σύμφωνα με τους παιδιάτρους.
3. Πότε χρειάζεται ΑΔΥΜ;
Με βάση το θεσμικό πλαίσιο, το ΑΔΥΜ χρησιμοποιείται ως δικαιολογητικό εγγραφής και ως ιατρικό πιστοποιητικό παρακολούθησης της υγείας των μαθητών, σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.
Προσκομίζεται:
- κατά την εγγραφή στο Νηπιαγωγείο,
- κατά την εγγραφή στην Α΄ Δημοτικού,
- κατά την έναρξη φοίτησης στις τάξεις που προβλέπονται από το ισχύον πλαίσιο, όπως η Δ΄ Δημοτικού, η Α΄ Γυμνασίου και η Α΄ Λυκείου.
Χρησιμοποιείται επίσης στο σχολικό περιβάλλον για τη συμμετοχή του μαθητή στη Φυσική Αγωγή και στις σχολικές αθλητικές δραστηριότητες, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.
Οι παιδίατροι τονίζουν ότι οι γονείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν το ΑΔΥΜ ως μια απλή τυπική διαδικασία ή ένα χαρτί που χρειάζεται μια υπογραφή. Η εξέταση που προηγείται αποτελεί ευκαιρία για προληπτικό έλεγχο της υγείας και της ανάπτυξης του παιδιού.
4. Ποιος συμπληρώνει το ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ συμπληρώνεται από τον παιδίατρο του μαθητή, μετά την προβλεπόμενη ιατρική εξέτασή του.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγονται μαζικές επισκέψεις μαθητών σε Κέντρα Υγείας με μοναδικό στόχο την ταχεία λήψη του ΑΔΥΜ, ιδίως όταν ο παιδίατρος εξετάζει για πρώτη φορά τον μαθητή, απουσιάζει ο γονέας που θα μπορούσε να ενημερώσει για το ιστορικό του και δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική κλινική εξέταση.
Ο γονέας ή κηδεμόνας:
- φροντίζει για την ιατρική εξέταση του παιδιού,
- ενημερώνει τον ιατρό για το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, συμπληρώνοντας το σχετικό τμήμα στο Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης,
- προσκομίζει τυχόν προηγούμενες ιατρικές γνωματεύσεις ή άλλες χρήσιμες πληροφορίες,
- παραλαμβάνει το συμπληρωμένο ΑΔΥΜ για να το καταθέσει στη σχολική μονάδα.
Η ιατρική εξέταση δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί χρειάζεται υποχρεωτικά μεγάλο αριθμό εργαστηριακών ή άλλων εξετάσεων. Ο πρόσθετος έλεγχος αποφασίζεται από τον ιατρό όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.
5. Τι πρέπει να κάνει ο γονέας πριν από την εξέταση;
Ο γονέας καλό είναι να ενημερώσει τον παιδίατρο για:
- τυχόν χρόνια νοσήματα,
- αλλεργίες,
- φάρμακα που λαμβάνει το παιδί,
- προηγούμενες νοσηλείες ή σοβαρά προβλήματα υγείας,
- λιποθυμικά ή άλλα επεισόδια,
- προβλήματα κατά την άσκηση,
- προβλήματα όρασης ή ακοής,
- σημαντικές μαθησιακές ή αναπτυξιακές δυσκολίες,
- οποιοδήποτε άλλο ζήτημα μπορεί να επηρεάζει τη σχολική ζωή του παιδιού.
Είναι χρήσιμο να υπάρχουν διαθέσιμες προηγούμενες γνωματεύσεις ή εξετάσεις, ώστε ο παιδίατρος να μπορεί να σχηματίσει ολοκληρωμένη εικόνα για την υγεία του παιδιού.
6. Πρέπει κάθε παιδί να κάνει όλες τις εξετάσεις;
Όχι. Το ΑΔΥΜ συνδέεται με προληπτική ιατρική εξέταση και όχι με έναν υποχρεωτικό, ίδιο για όλα τα παιδιά, εργαστηριακό έλεγχο.
Ο παιδίατρος αξιολογεί το παιδί με βάση:
- την ηλικία,
- το ατομικό ιστορικό,
- το οικογενειακό ιστορικό,
- την ανάπτυξη,
- την κλινική εξέταση,
- τυχόν συμπτώματα,
- γνωστούς παράγοντες κινδύνου.
Εφόσον προκύψει ένδειξη, μπορεί να ζητηθεί περαιτέρω έλεγχος ή να δοθούν οδηγίες για παραπομπή σε ειδικό ιατρό, όπως αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής.
7. Τι πρέπει να γνωρίζει ο εκπαιδευτικός;
Το ΑΔΥΜ δεν αποτελεί πλήρη ιατρική περιγραφή του μαθητή.
Ο ρόλος του σχολείου είναι να αξιοποιεί τις πληροφορίες που αφορούν τη σχολική ζωή του παιδιού και να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα όταν αυτό απαιτείται.
Ο εκπαιδευτικός πρέπει:
- να γνωρίζει τυχόν περιορισμούς ή ειδικές οδηγίες για τη συμμετοχή του μαθητή,
- να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες του στη Φυσική Αγωγή,
- να ενημερώνει τη διεύθυνση του σχολείου όταν υπάρχει σχετικό ζήτημα,
- να συνεργάζεται με την οικογένεια και, όπου απαιτείται, με τον παιδίατρο,
- να προστατεύει την ιδιωτικότητα του μαθητή.
Δεν πρέπει:
- να ζητά λεπτομέρειες του ιατρικού ιστορικού που δεν είναι απαραίτητες,
- να κοινοποιεί σε άλλους μαθητές πληροφορίες για την υγεία του παιδιού,
- να κάνει ιατρικές εκτιμήσεις ή διαγνώσεις,
- να ερμηνεύει αυθαίρετα μια ιατρική οδηγία,
- να θεωρεί ότι το ΑΔΥΜ υποκαθιστά την ιατρική παρακολούθηση του παιδιού.
8. Τι σημαίνει το ΑΔΥΜ για τη Φυσική Αγωγή;
Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά σημεία του ΑΔΥΜ αφορά τη συμμετοχή του μαθητή στη Φυσική Αγωγή και στις σχολικές αθλητικές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τους παιδιάτρους, το ΑΔΥΜ δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για δραστηριότητες εκτός σχολείου.
Ο παιδίατρος, εφόσον υπάρχει σχετική ανάγκη, μπορεί να επισημάνει:
- περιορισμούς στη συμμετοχή,
- ειδικές οδηγίες,
- ανάγκη προσαρμογής συγκεκριμένων δραστηριοτήτων,
- ανάγκη περαιτέρω ιατρικής αξιολόγησης.
Όταν υπάρχει ιατρικός περιορισμός, ο εκπαιδευτικός δεν τον αγνοεί, αλλά ούτε και τον επεκτείνει αυθαίρετα, όπως διευκρινίζουν. Εφαρμόζει την ιατρική οδηγία και, εάν υπάρχει αμφιβολία, απευθύνεται στη διεύθυνση της σχολικής μονάδας για διευκρινίσεις.
9. Τι γίνεται όταν το παιδί έχει γνωστό πρόβλημα υγείας;
Ένα παιδί μπορεί να έχει:
- άσθμα,
- αλλεργία,
- σακχαρώδη διαβήτη,
- επιληψία,
- καρδιολογικό πρόβλημα,
- ορθοπεδικό πρόβλημα,
- άλλη χρόνια πάθηση,
- και παράλληλα να συμμετέχει κανονικά στη σχολική ζωή.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποκλειστεί από τις δραστηριότητες, αλλά το σχολείο να γνωρίζει τι πρέπει να προσέξει και πώς να το υποστηρίξει με ασφάλεια.
Η επικοινωνία μεταξύ γονέα, παιδιάτρου και σχολείου είναι ιδιαίτερα σημαντική, εξηγούν.
10. Τι πρέπει να κάνει ο γονέας όταν αλλάξει η κατάσταση υγείας του παιδιού;
Το ΑΔΥΜ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα έγγραφο που «καταθέσαμε και τελειώσαμε».
Εάν μετά την έκδοσή του υπάρξει σημαντική αλλαγή στην κατάσταση υγείας του παιδιού, ο γονέας πρέπει να ενημερώσει τον θεράποντα ιατρό και να ακολουθήσει τις οδηγίες του σχετικά με την ανάγκη επικαιροποίησης ή νέας ιατρικής ενημέρωσης του σχολείου.
Παραδείγματα είναι:
- νέα διάγνωση χρόνιας πάθησης,
- σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
- νέο πρόβλημα που επηρεάζει τη Φυσική Αγωγή,
- σημαντικό καρδιολογικό ή αναπνευστικό πρόβλημα,
- χειρουργική επέμβαση ή σοβαρός τραυματισμός,
- νέα φαρμακευτική αγωγή που έχει σημασία για τη σχολική ζωή.
11. Ποιος έχει πρόσβαση στις πληροφορίες του ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ περιέχει ευαίσθητες πληροφορίες υγείας και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη φύλαξη και στη διαχείρισή του.
Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που επικαλούνται οι παιδίατροι, τηρείται με ευθύνη της σχολικής μονάδας, φυλάσσεται σε ασφαλή χώρο και υπόκειται στους κανόνες του ιατρικού απορρήτου και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Ο βασικός κανόνας είναι ότι δεν χρειάζεται όλοι στο σχολείο να γνωρίζουν όλα τα ιατρικά δεδομένα του παιδιού, όπως αναφέρουν.
Η πληροφορία πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο στον βαθμό που είναι αναγκαίος για την προστασία και την υποστήριξη του μαθητή.
12. Είναι το ΑΔΥΜ «λευκή επιταγή» για την υγεία του μαθητή;
Όχι. Η ύπαρξη ΑΔΥΜ δεν σημαίνει ότι ένα παιδί:
- δεν πρόκειται να παρουσιάσει ποτέ πρόβλημα υγείας,
- δεν χρειάζεται παιδιατρική παρακολούθηση,
- είναι υποχρεωτικά κατάλληλο για κάθε μορφή άθλησης,
- δεν μπορεί να χρειαστεί νέα ιατρική εκτίμηση.
Το ΑΔΥΜ αποτυπώνει την κατάσταση και τις ιατρικές διαπιστώσεις κατά τον χρόνο της εξέτασης και αφορά τη σχολική ζωή του μαθητή, εξηγούν.
13. Το παιδί μου είναι απολύτως υγιές. Χρειάζεται ΑΔΥΜ;
Ναι, όταν αυτό προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο, σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής. Η διαδικασία αποτελεί ευκαιρία για προληπτική ιατρική εξέταση και όχι μόνο για την έκδοση ενός τυπικού εγγράφου.
14. Πρέπει να κάνουμε αιματολογικές εξετάσεις;
Όχι υποχρεωτικά. Ο ιατρός αποφασίζει εάν χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος με βάση το ιστορικό και την κλινική εικόνα του παιδιού.
15. Πρέπει να δώσω στο σχολείο όλες τις εξετάσεις του παιδιού;
Όχι, σύμφωνα με τους παιδιάτρους. Το ΑΔΥΜ είναι διαφορετικό από το πλήρες ιατρικό αρχείο. Στο σχολείο πρέπει να παρέχονται μόνο οι πληροφορίες που προβλέπονται και είναι απαραίτητες για τη σχολική ζωή του μαθητή.
16. Το παιδί μου έχει άσθμα ή αλλεργία. Τι πρέπει να γνωρίζει το σχολείο;
Το αν και με ποιους περιορισμούς ένα παιδί με άσθμα συμμετέχει στη Φυσική Αγωγή είναι ιατρικό θέμα και πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα. Η ύπαρξη μιας διάγνωσης δεν σημαίνει αυτομάτως αποκλεισμό από τη γυμναστική, αναφέρουν.
Αντίστοιχα, εφόσον μια αλλεργία μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον, είναι σημαντικό να υπάρχει η κατάλληλη ενημέρωση και οργάνωση από την οικογένεια και το σχολείο.
17. Τι πρέπει να θυμούνται γονείς και εκπαιδευτικοί;
Για τον γονέα, βασική αρχή είναι να ενημερώνει σωστά τον ιατρό και να μεταφέρει στο σχολείο ό,τι είναι απαραίτητο για την ασφάλεια του παιδιού.
Για τον εκπαιδευτικό, στόχος είναι να γνωρίζει τις πληροφορίες που χρειάζονται για την προστασία και την υποστήριξη του μαθητή, χωρίς να παραβιάζεται η ιδιωτικότητά του.
Για τον παιδίατρο, το ζητούμενο είναι η προληπτική εξέταση του παιδιού και η μεταφορά στο σχολείο μόνο των απαραίτητων συμπερασμάτων που αφορούν τη σχολική ζωή.
Για το σχολείο, οι πληροφορίες του ΑΔΥΜ πρέπει να χρησιμοποιούνται με υπευθυνότητα και εμπιστευτικότητα, με γνώμονα την ασφάλεια και την υποστήριξη του μαθητή.
Πρακτικός οδηγός για τον γονέα
Πριν από την επίσκεψη στον παιδίατρο
☐ Έχω ενημερώσει τον ιατρό για τυχόν χρόνια προβλήματα υγείας.
☐ Έχω αναφέρει τυχόν αλλεργίες και φάρμακα.
☐ Έχω διαθέσιμες σημαντικές προηγούμενες γνωματεύσεις, εφόσον υπάρχουν.
☐ Έχω ενημερώσει τον ιατρό για συμπτώματα κατά την άσκηση, λιποθυμικά επεισόδια ή άλλα σημαντικά περιστατικά.
Κατά την ιατρική εξέταση
☐ Συζητώ με τον παιδίατρο οποιοδήποτε θέμα με απασχολεί σχετικά με την υγεία ή τη σχολική ζωή του παιδιού.
☐ Ρωτώ αν απαιτείται κάποιος πρόσθετος έλεγχος.
☐ Ενημερώνομαι για τυχόν περιορισμούς ή ειδικές οδηγίες.
Μετά την εξέταση
☐ Παραλαμβάνω το ΑΔΥΜ.
☐ Το καταθέτω εμπιστευτικά στη σχολική μονάδα, σύμφωνα με τις οδηγίες της.
☐ Κρατώ τις ιατρικές πληροφορίες και γνωματεύσεις στο προσωπικό αρχείο του παιδιού.
☐ Ενημερώνω τον παιδίατρο και το σχολείο εφόσον υπάρξει σημαντική αλλαγή στην κατάσταση της υγείας του παιδιού.
Πρακτικός οδηγός για τον εκπαιδευτικό
Όταν παραλαμβάνεται το ΑΔΥΜ:
-Ελέγχεται ότι έχει κατατεθεί στη σχολική μονάδα σύμφωνα με τη σωστή διαδικασία.
-Ο εκπαιδευτικός ενημερώνεται μόνο για όσα είναι απαραίτητα για τη σχολική ζωή του μαθητή.
-Δεν ζητούνται περισσότερα ιατρικά δεδομένα από όσα χρειάζονται.
-Τηρείται η εμπιστευτικότητα.
-Σε περίπτωση ειδικού προβλήματος υπάρχει συνεργασία με τη διεύθυνση και την οικογένεια.
-Σε περίπτωση αμφιβολίας, ο εκπαιδευτικός δεν προχωρά σε δική του ιατρική ερμηνεία.
ΑΔΥΜ: Από ένα «χαρτί» σε εργαλείο πρόληψης
Η πραγματική αξία του ΑΔΥΜ, όπως επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, δεν βρίσκεται απλώς στην κατάθεση ενός εντύπου στο σχολείο.
Βρίσκεται στη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένας ασφαλής δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ παιδιού, οικογένειας, παιδιάτρου και σχολείου.
Ένα σωστά συμπληρωμένο ΑΔΥΜ μπορεί να βοηθήσει το σχολείο να γνωρίζει τι πρέπει να προσέξει, τον εκπαιδευτικό να υποστηρίξει καλύτερα τον μαθητή και την οικογένεια να γνωρίζει ότι οι απαραίτητες πληροφορίες για την ασφάλεια του παιδιού έχουν μεταφερθεί στη σχολική μονάδα.
Το ΑΔΥΜ, καταλήγουν οι παιδίατροι, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπική υποχρέωση, αλλά ως εργαλείο πρόληψης, ασφάλειας και συνεργασίας.
Διαβάστε επίσης
Επιστροφή στο σχολείο: 7 πολύτιμες συμβουλές για να προσαρμοστούν πιο εύκολα τα παιδιά
Τι κάνω όταν το παιδί μου δεν θέλει να επιστρέψει στο σχολείο; Οι ειδικοί απαντούν
Σχολική τσάντα: Πόσο βάρος αντέχει η παιδική πλάτη – Tips για να την ελαφρύνετε
