Η Zoë Armstrong ήταν μόλις 11 ετών όταν άρχισε να νιώθει έναν οξύ, διαπεραστικό πόνο στην αριστερή πλευρά του σώματός της. Οι κρίσεις ήταν τόσο έντονες, ώστε την έστελναν ξανά και ξανά στο ιατρείο του σχολείου. Με το πέρασμα των χρόνων, ο πόνος όχι μόνο δεν υποχωρούσε, αλλά στη ζωή της προστέθηκαν και η ναυτία, η πολύ έντονη περίοδος, η ακμή και οι κύστεις στις ωοθήκες που έφταναν μέχρι τη ρήξη.

Πέρασαν σχεδόν 18 χρόνια μέχρι να μάθει τι συνέβαινε στο σώμα της. Στα 29 της, ένα υπερηχογράφημα αποκάλυψε ένα ενδομητρίωμα, μια κύστη που σχετίζεται με την ενδομητρίωση. Όταν η Armstrong είδε για πρώτη φορά το εύρημα γραμμένο στην ιατρική γνωμάτευση, τηλεφώνησε στη μητέρα της και έκλαψε. «Όταν το είδα στο χαρτί, σκέφτηκα: “Δεν είμαι τρελή”», θυμάται σήμερα η 31χρονη. «Ήξερα πολύ καλά τι ένιωθα μέσα στο ίδιο μου το σώμα».

Η ιστορία της, την οποία καταγράφει το Associated Press, δεν είναι η μοναδική. Η ενδομητρίωση αφορά περίπου 1 στις 10 γυναίκες παγκοσμίως, ενώ η διάγνωσή της μπορεί να καθυστερήσει για χρόνια. Σύμφωνα με το American College of Obstetricians and Gynecologists, από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων μέχρι τη διάγνωση μπορεί να μεσολαβήσει ακόμη και μία δεκαετία ή περισσότερο.

Ένας εξουθενωτικός πόνος 

Η ενδομητρίωση θεωρείται χρόνια φλεγμονώδης νόσος, αν και η ακριβής αιτία της δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Η κληρονομικότητα φαίνεται να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που εμπλέκονται. Στη νόσο, ιστός παρόμοιος με εκείνον που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας αναπτύσσεται σε άλλα σημεία του σώματος. Οι βλάβες εντοπίζονται συχνά στις ωοθήκες, την ουροδόχο κύστη και το έντερο, ενώ σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και έξω από την πύελο.

Τα συμπτώματα διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα και μπορεί να περιλαμβάνουν φούσκωμα, κόπωση, υπογονιμότητα και, κυρίως, πόνο. Ο πόνος μπορεί να εκδηλώνεται κατά την περίοδο, τη σεξουαλική επαφή ή την κένωση. «Μπορεί να είναι εξουθενωτικός, σε σημείο που να μην μπορεί κάποια να πάει στο σχολείο ή στη δουλειά και να μένει στο κρεβάτι για ημέρες», εξηγεί η Δρ. Drorit Or από το Mount Sinai West της Νέας Υόρκης.

Η Zoë γνωρίζει από πρώτο χέρι τη δυσκολία της κατάστασης. Λίγο μετά τον γάμο της, βίωσε ένα επεισόδιο τόσο επώδυνο ώστε παρομοίασε την αίσθηση με έναν μικροσκοπικό ξιφομάχο μέσα στο σώμα της που τη «μαχαίρωνε ασταμάτητα για ώρες».

Γιατί καθυστερεί η διάγνωση; 

Ένας από τους σημαντικότερους λόγους της καθυστέρησης πίσω από τη διάγνωση κρύβεται σε μια αντίληψη βαθιά ριζωμένη εδώ και δεκαετίες: ότι είναι φυσιολογικό η περίοδος να είναι επώδυνη. Τόσο οι ίδιες οι γυναίκες όσο και οι επαγγελματίες Υγείας μπορεί να υποτιμήσουν τον πόνο ή να τον αποδώσουν απλώς στην έμμηνο ρύση. Την ίδια στιγμή, πολλά από τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων.

Επιπλέον, δεν διαθέτουν όλοι οι επαγγελματίες Υγείας την ίδια εμπειρία στη συγκεκριμένη νόσο, επισημαίνει η Δρ. Megan Billow από την Cleveland Clinic. Για τις γυναίκες που υποψιάζονται ότι κάτι δεν πάει καλά, η Δρ. Or προτείνει μια απλή πρακτική: ένα ημερολόγιο πόνου. Πότε εμφανίζεται; Σε ποιο σημείο; Πόσο έντονος είναι; Συνδέεται με συγκεκριμένες ημέρες του κύκλου; Με αυτές τις πληροφορίες καταγεγραμμένες, η συζήτηση με τον γιατρό γίνεται πιο συγκεκριμένη. Και, όπως τονίζει η ίδια, μια γυναίκα μπορεί να θέσει ευθέως το ερώτημα: «Πιστεύετε ότι μπορεί να έχω ενδομητρίωση;».

Τα νέα διαγνωστικά εργαλεία 

Η πολυετής διαδρομή γυναικών όπως η Zoë εξηγεί γιατί υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για νέες, λιγότερο επεμβατικές διαγνωστικές μεθόδους. Σε αυτές ανήκουν το Endotest και το EndoSure. Το πρώτο αναλύει ένα δείγμα σάλιου αναζητώντας microRNAs που μπορούν να λειτουργήσουν ως ενδείξεις παρουσίας της νόσου. Τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες. Το δεύτερο είναι μια εξέταση που διαρκεί περίπου μισή ώρα και χρησιμοποιεί αισθητήρες που τοποθετούνται στην κοιλιά για να μετρήσουν ηλεκτρικά σήματα του εντέρου, τα οποία στη συνέχεια αξιολογούνται από τον γιατρό. Καμία από τις δύο εξετάσεις δεν έχει προς το παρόν εγκριθεί από τον FDA στις ΗΠΑ.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, αρμόδιος φορέας έκδοσης κατευθυντήριων οδηγιών έχει δημοσιεύσει σχέδιο σύστασης ώστε οι δύο μέθοδοι να χρησιμοποιηθούν στο NHS για διάστημα τριών ετών, παράλληλα με τη συλλογή περισσότερων δεδομένων σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους. Ο στόχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός: να μπορεί η υποψία της ενδομητρίωσης να διερευνάται γρηγορότερα ήδη από την πρωτοβάθμια φροντίδα.

«Δεν χρειάζεται να ζείτε με τον πόνο»

Για την 31χρονη, η διάγνωση δεν σήμανε το τέλος της περιπέτειας. Σήμανε όμως ότι, επιτέλους, γνώριζε τι έπρεπε να αντιμετωπίσει. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης των βλαβών της ενδομητρίωσης και του ουλώδους ιστού και εξακολουθεί να επισκέπτεται γιατρούς και να κάνει φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους.

Πλέον, έχει μετατρέψει ένα μέρος της προσωπικής της εμπειρίας σε ενημέρωση. Επισκέπτεται γυμνάσια και λύκεια της Νέας Υόρκης μαζί με το Endometriosis Foundation, μιλώντας σε παιδιά για τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. «Πρέπει να γνωρίζουν τι να προσέχουν, όχι μόνο για την ενδομητρίωση, αλλά και για άλλα ζητήματα της γυναικείας υγείας», λέει.

«Δεν χρειάζεται να ζείτε με τον πόνο», τονίζει η Δρ. Or. «Μπορείτε να έχετε μια πολύ, πολύ καλή ζωή διαχειριζόμενες αυτή τη νόσο», καταλήγει.

Διαβάστε επίσης

7 διατροφικές αλλαγές που ανακουφίζουν τον πόνο της ενδομητρίωσης

Το δημοφιλές μέταλλο που αυξάνει τον κίνδυνο ενδομητρίωσης – Σε ποια τρόφιμα περιέχεται

Οι γαστρεντερικές διαταραχές που απειλούν συχνότερα τις γυναίκες με ενδομητρίωση