Η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της σύγχρονης ιατρικής. Από τη γέννηση του πρώτου παιδιού το 1978, με καινοτομίες και νέες κατακτήσεις στον τομέα της κυτταρογενετικής και κρυοβιολογίας, προσφέρει πλέον ελπίδα σε εκατομμύρια ζευγάρια και άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην απόκτηση παιδιού.
Ωστόσο παρά την ευρεία εφαρμογή της – κάθε χρόνο πραγματοποιούνται παγκοσμίως 3-4 εκατομμύρια κύκλοι εξωσωματικής – εξακολουθούν να κυκλοφορούν πολλοί μύθοι που προκαλούν σύγχυση, άγχος και αδικαιολόγητους φόβους.
1. Μύθος: Η εξωσωματική είναι η λύση για κάθε περίπτωση υπογονιμότητας
Αλήθεια: Η υπογονιμότητα μπορεί να οφείλεται σε πολλούς διαφορετικούς παράγοντες, όπως διαταραχές της ωορρηξίας, προβλήματα στις σάλπιγγες, ενδομητρίωση, προβλήματα στο σπέρμα ή να μην έχει εντοπιστεί κάποια αιτία, οπότε χαρακτηρίζεται ως ανεξήγητη. Ανάλογα με την αιτία, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, φαρμακευτική αγωγή, σπερματέγχυση ή άλλες θεραπείες πριν καταφύγει στην εξωσωματική. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου γίνεται πάντα εξατομικευμένα.
2. Μύθος: Η εξωσωματική εγγυάται εγκυμοσύνη
Αλήθεια: Παρότι τα ποσοστά επιτυχίας έχουν βελτιωθεί σημαντικά χάρη στις σύγχρονες τεχνικές, καμία θεραπεία δεν μπορεί να προσφέρει απόλυτη εγγύηση.
Η επιτυχία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, με σημαντικότερους την ηλικία της γυναίκας, την ποιότητα των ωαρίων και του σπέρματος, την ποιότητα των εμβρύων και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ζευγαριού. Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται περισσότερες από μία προσπάθειες μέχρι να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.
3. Μύθος: Η εξωσωματική οδηγεί πάντα σε δίδυμα
Αλήθεια: Στο παρελθόν, η μεταφορά περισσότερων του ενός εμβρύων ήταν συχνότερη, γεγονός που αύξανε τις πολύδυμες κυήσεις. Σήμερα όμως η πρακτική έχει αλλάξει σημαντικά.
Με τη βελτίωση των εργαστηριακών τεχνικών και της δυνατότητας επιλογής των εμβρύων, οι περισσότεροι ειδικοί προτείνουν τη μεταφορά ενός μόνο εμβρύου. Έτσι μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος διδύμων ή τριδύμων, ενώ διατηρούνται υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγαλύτερη ασφάλεια τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
4. Μύθος: Τα παιδιά που γεννιούνται με εξωσωματική έχουν περισσότερα προβλήματα υγείας
Αλήθεια: Η διεθνής επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα παιδιά που γεννιούνται μέσω εξωσωματικής είναι απολύτως υγιή. Οι μικρές διαφορές που έχουν καταγραφεί σε ορισμένες μελέτες σχετίζονται με την ηλικία των γονέων ή τα αίτια της υπογονιμότητας και όχι με την ίδια τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
5. Μύθος: Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα επώδυνη
Αλήθεια: Η ιδέα των καθημερινών ενέσεων και της ωοληψίας προκαλεί συχνά φόβο στις γυναίκες. Στην πραγματικότητα, οι ενέσεις γίνονται με πολύ λεπτές βελόνες και οι περισσότερες γυναίκες τις περιγράφουν ως ελάχιστα ενοχλητικές. Η ωοληψία πραγματοποιείται με μέθη, και είναι ανώδυνη. Μετά την επέμβαση οποιαδήποτε ήπια ενόχληση υποχωρεί πολύ σύντομα.
6. Μύθος: Η εξωσωματική αφορά μόνο γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας
Αλήθεια: Η ηλικία επηρεάζει σημαντικά τη γονιμότητα, όμως η εξωσωματική δεν αφορά μόνο μεγαλύτερες γυναίκες. Πολλές νεότερες χρειάζονται εξωσωματική λόγω προβλημάτων όπως η απόφραξη των σαλπίγγων, η ενδομητρίωση γενετικά νοσήματα και άλλα. Παράλληλα, περίπου οι μισές περιπτώσεις υπογονιμότητας σχετίζονται με ανδρικούς παράγοντες, γεγονός που καταρρίπτει την αντίληψη ότι πρόκειται αποκλειστικά για «γυναικεία υπόθεση».
7. Μύθος: Η εξωσωματική εξαντλεί τα ωάρια και προκαλεί πρόωρη εμμηνόπαυση
Αλήθεια: Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: διασώζει ωάρια. Σε κάθε κύκλο αρκετά ωοθυλάκια αρχίζουν να αναπτύσσονται, αλλά συνήθως μόνο ένα ολοκληρώνει την ωρίμανσή του, ενώ τα υπόλοιπα εκφυλίζονται. Με τη φαρμακευτική αγωγή αξιοποιούμε και αυτά τα ωάρια που διαφορετικά θα χανόταν. Επομένως ούτε το ωοθηκικό απόθεμα μειώνεται ούτε η εμμηνόπαυση επιταχύνεται.
8. Μύθος: Αν αποτύχει η πρώτη προσπάθεια, οι πιθανότητες είναι ελάχιστες
Αλήθεια: Η αποτυχία ενός πρώτου κύκλου μπορεί να είναι ψυχολογικά δύσκολη, όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει επιτυχία στο μέλλον. Αντίθετα, κάθε κύκλος παρέχει πολύτιμες πληροφορίες στους ειδικούς, οι οποίοι μπορούν να προσαρμόσουν το θεραπευτικό πρωτόκολλο ή να αξιοποιήσουν νέες τεχνικές, βελτιώνοντας τις πιθανότητες επιτυχίας. Πολλά ζευγάρια αποκτούν τελικά παιδί μετά από δύο ή περισσότερες προσπάθειες.
9. Μύθος: Το άγχος είναι η βασική αιτία αποτυχίας
Αλήθεια: Όλα τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας έχουν αυξημένα επίπεδα άγχους. Ωστόσο δεν υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι το άγχος από μόνο του καθορίζει την έκβαση μιας προσπάθειας.
10. Μύθος: Μετά την εμβρυομεταφορά πρέπει να μείνετε στο κρεβάτι
Αλήθεια: Η παρατεταμένη κατάκλιση δεν αυξάνει τις πιθανότητες εμφύτευσης. Αντίθετα, δεδομένα δείχνουν ότι γυναίκες που έχουν μια ήπια δραστηριότητα έχουν καλύτερα αποτελέσματα . Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι έτσι πετυχαίνουν καλύτερη αιμάτωση της μήτρας και του περιβάλλοντος εμφύτευσης ενώ βιώνουν χαμηλότερα επίπεδα στρες.
Με την πρόοδο της αναπαραγωγικής ιατρικής, όλο και περισσότερα ζευγάρια έχουν σήμερα τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν το όνειρο της δημιουργίας οικογένειας, βασιζόμενα στην επιστήμη και όχι στους μύθους.
Η σωστή ενημέρωση είναι απαραίτητη, ώστε οι υποψήφιοι γονείς να λαμβάνουν αποφάσεις βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ανακριβείς πληροφορίες.
Διαβάστε επίσης
«Ήμουν η πρώτη Ελληνίδα που απέκτησα παιδί με εξωσωματική» – 4 μοναδικές ιστορίες για τη μητρότητα
Έρευνα: 1 στις 5 γυναίκες μένει έγκυος με φυσικό τρόπο έπειτα από εξωσωματική
