Νέες τάσεις στη χρήση ναρκωτικών ουσιών στη χώρα μας, αλλά και συνολικά στην Ευρώπη καταγράφει η τελευταία ευρωπαϊκή έκθεση για τα ναρκωτικά που δημοσίευσε ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA).
Η έκθεση καταγράφει υψηλά επίπεδα χρήσης ουσιών στην Ευρώπη, με περίπου 24,9 εκατομμύρια ενήλικες να έχουν κάνει χρήση κάνναβης και 4,3 εκατομμύρια χρήση κοκαΐνης τον τελευταίο χρόνο, ενώ περισσότεροι από 7.600 θάνατοι από υπερδοσολογία καταγράφονται ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συνεχής εμφάνιση νέων ψυχοδραστικών ουσιών και ισχυρών συνθετικών οπιοειδών με περίπου 50 νέες ουσίες να καταγράφονται μόνο το 2025 και συνολικά 1.050 να τελούν υπό παρακολούθηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εμφάνιση της ουσίας κεταμίνης.
Παράλληλα, παρατηρείται πολυχρησία, δηλαδή χρήση περισσότερων της μίας ουσιών δυσχεραίνοντας έτσι τη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η έκθεση καταγράφει επίσης σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διακίνησης των ναρκωτικών, με τα εγκληματικά δίκτυα να προσαρμόζονται και να λειτουργούν σε ένα πολύπλοκο πλαίσιο. Συγκεκριμένα, το 2024 κατασχέθηκαν 330 τόνοι κοκαΐνης συνολικά στην Ευρώπη. Επιπλέον, κατασχέθηκαν περισσότερα από 50.000 δισκία συνθετικών οπιοειδών. Η υψηλή διαθεσιμότητα παράνομων ουσιών, αλλά και εμφάνιση της διακίνησης ψευδεπίγραφων φαρμάκων (falsified) αποτελούν μία έντονη πρόκληση για κάθε χώρα της Ε.Ε..
Αύξηση διεγερτικών και κανναβινοειδών, αλλά μειωμένοι οι θάνατοι από υπερδοσολογία στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, η χρήση ουσιών ακολουθεί τις ευρωπαϊκές τάσεις. Το 2024 περίπου 4.200 άτομα εισήλθαν σε θεραπευτικά προγράμματα, ενώ η πολλαπλή χρήση ουσιών αφορά το 73% των ατόμων που εισέρχονται σε θεραπεία. Παράλληλα, καταγράφηκαν 1.327 περιστατικά οξείας τοξίκωσης, με σχεδόν τα μισά να συνδέονται με πολλαπλή χρήση ουσιών. Πάραυτα οι θάνατοι από υπερδοσολογία μειώθηκαν σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια φτάνοντας το 2023 στους 194, κάτι στο οποίο έχει συμβάλει η πλήρης απελευθέρωση της ναλοξόνης στο πεδίο που πλέον είναι διαθέσιμη παντού.
Αυξημένες είναι οι ποσότητες μεθαμφεταμίνης, αλλά και συνθετικών και ημι-συνθετικών κανναβινοειδών που έχουν κατασχεθεί το προηγούμενο έτος, γεγονός που αναδεικνύει την αναγκαιότητα για επαγρύπνηση και εγρήγορση. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η πρώτη καταγραφή ημι-συνθετικών κανναβινοειδών σε περιστατικά τοξίκωσης στη χώρα, καθώς και τα ευρήματα της έκθεση ESPAD για τους εφήβους, με το 13,3% των 16χρονων να αναφέρει χρήση παράνομων ουσιών τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης, της έγκαιρης ανίχνευσης νέων ουσιών και της προσαρμογής των υπηρεσιών στις σύγχρονες ανάγκες.
Νέες παρεμβάσεις Μείωσης της Βλάβης
Στοn τομέα της μείωσης της βλάβης σημαντική είναι η ενίσχυση της διάθεσης καθαρών υλικών για ασφαλέστερη χρήση, φτάνοντας τις 674 σύριγγες ανά άτομο ετησίως, ξεπερνώντας τις 200 που θέτει ο ΠΟΥ ως όριο κατ’ έτος. Με συνεχείς παρεμβάσεις, όπως οι Χώροι Εποπτευόμενης Χρήσης, τις κινητές μονάδες παρέμβασης streetwork, αλλά και οι δομές φροντίδας και φιλοξενίας, παρέχονται νέες υπηρεσίες μείωσης της βλάβης σε όλη τη χώρα πλέον. Με την ναλοξόνη διαθέσιμη πλέον για όλους (take home, peer2peer, πεδίο) έχουν αναταχθεί το προηγούμενο έτος 208 περιστατικά υπερδοσολογίας με χρήση ναλοξόνης και 153 μετά από στενή παρακολούθηση.
Στο πλαίσιο της πρόληψης συνεχίζεται η παροχή υπηρεσιών από τα Κέντρα Πρόληψης και Προαγωγής Ψυχοκοινωνικής Υγείας και τις υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ, ενισχυμένα και με συνεχή υποστήριξη των αναγκών της κοινότητας. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στο νέο καινοτόμο πρόγραμμα CHAMPS (Children Amplified Prevention Services) του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), που υλοποιεί ο ΕΟΠΑΕ στην πόλη της Πάτρας. Το πρόγραμμα CHAMPS αποτελεί μία επιστημονικά τεκμηριωμένη και ολιστική πρωτοβουλία πρόληψης για παιδιά και εφήβους, από τη γέννηση έως την εφηβεία. Ξεκινώντας από την Πάτρα ως πιλοτική εφαρμογή, το πρόγραμμα CHAMPS θα αποτελέσει οδηγό για όλη τη χώρα.
Συνεχιζόμενη θεραπευτική υποστήριξη με διαθέσιμες όλες τις επιλογές
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των εξαρτήσεων από ψυχοδραστικές ουσίες τα άτομα που υποστηρίχθηκαν σε θεραπευτικά προγράμματα ήταν σε φαρμακευτικά προγράμματα το 70%, σε «στεγνά» προγράμματα το 20%, σε θεραπευτικά – φαρμακευτικά ή μη – προγράμματα στα σωφρονιστικά καταστήματα το 5% και σε μονάδες αποτοξίνωσης το 4%. Σημαντική προσθήκη στο φάσμα των υπηρεσιών είναι η λειτουργία Πολυδύναμων Κέντρων για την πρωτοβάθμια αντιμετώπιση των εξαρτήσεων και εξαρτητικών συμπεριφορών σε 23 πόλεις στην επικράτεια.
Επανένταξη με συνεργασίες και μέσω ΔΥΠΑ
Στο πλαίσιο της Επανένταξης λειτουργούν σε περισσότερες πόλεις από το 2025 δομές και υπηρεσίες, παρέχοντας διευρυμένο φάσμα υπηρεσιών, όπως η νομική συμπαράσταση, η κοινωνική φροντίδα, η υποστήριξη σε θέματα οικονομικά, αλλά και διευρύνθηκε η δυνατότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης με εξειδικευμένα προγράμματα μέσω και της ΔΥΠΑ.
«Η Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά 2026 επιβεβαιώνει ότι το φαινόμενο των εξαρτήσεων εξελίσσεται διαρκώς και απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Η έγκαιρη συλλογή και ανάλυση αξιόπιστων δεδομένων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών και παρεμβάσεων στο πεδίο των εξαρτήσεων.
Με βάση αξιόπιστα και επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε αποτελεσματικές παρεμβάσεις που ενισχύουν την πρόληψη, τη θεραπεία, τη μείωση της βλάβης και την κοινωνική επανένταξη, ανταποκρινόμενες στις πραγματικές ανάγκες των ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα εξάρτησης. Παράλληλα, επιδιώκουμε και διαμορφώνουμε πολιτικές που προστατεύουν τη δημόσια υγεία και ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις σύγχρονες προκλήσεις στο πεδίο των εξαρτήσεων. Με τον ΕΟΠΑΕ, τον ενιαίο φορέα, πλέον έχουμε διαθέσιμες όλες τις θεραπευτικές επιλογές και κάθε πολίτης σε κάθε πόλη μπορεί να βρει λύση και να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της εξάρτησης», δηλώνει ο Εθνικός Συντονιστής για τις Εξαρτήσεις και Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), κ. Αθανάσιος Θεοχάρης.
Διαβάστε επίσης
Βίαιες επιθέσεις και ναρκωτικά «κλέβουν» ζωές νέων που κάνουν clubbing
Ναρκωτικά και αλκοόλ στέλνουν τους ανήλικους στα Παίδων
Αυξάνονται οι θάνατοι στους νέους παγκοσμίως – Οι κυριότερες απειλές μπορούν να προληφθούν
