Με αφορμή την καταγραφή τεσσάρων κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης στη Ζάκυνθο κατά τον μήνα Απρίλιο 2026, ένα εκ των οποίων είχε θανατηφόρα έκβαση, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) πραγματοποίησε στις 28 Απριλίου 2026 επιτόπια παρέμβαση στο νησί, με στόχο τη διερεύνηση των περιστατικών, την ενίσχυση της συνεργασίας με τις τοπικές αρχές και την ενημέρωση του πληθυσμού για τα μέτρα πρόληψης.
Τι είναι η λεπτοσπείρωση
Η λεπτοσπείρωση είναι βακτηριακή ζωοανθρωπονόσος που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με νερό, έδαφος ή υλικά επιμολυσμένα με ούρα ζώων, ιδιαίτερα τρωκτικών. Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα που μοιάζουν με γριπώδη συνδρομή, όπως πυρετό, ρίγος, πονοκέφαλο και μυαλγίες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο με προσβολή των νεφρών, του ήπατος ή άλλων οργάνων. Η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και η έγκαιρη θεραπεία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την καλή έκβαση της νόσου.
Περιβαλλοντικοί παράγοντες και αυξημένος κίνδυνος στη Ζάκυνθο
Η Ζάκυνθος παρουσιάζει διαχρονικά αυξημένη συχνότητα κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης, γεγονός που σχετίζεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες έκθεσης. Το τελευταίο διάστημα πριν από την εμφάνιση των περιστατικών είχαν καταγραφεί έντονες βροχοπτώσεις και τοπικά πλημμυρικά φαινόμενα, συνθήκες που μπορεί να ευνοήσουν την επιβίωση και διασπορά της λεπτόσπειρας στο περιβάλλον, ιδίως σε χώρους με υγρασία, πυκνή βλάστηση και παρουσία τρωκτικών.
Στιγμιότυπο από την επιτόπια διερεύνηση των συνθηκών πιθανής έκθεσης σε λεπτοσπείρωση στη Ζάκυνθο
Συναντήσεις με τοπικές αρχές και ενημέρωση της κοινότητας
Το κλιμάκιο του ΕΟΔΥ πραγματοποίησε συναντήσεις με εκπροσώπους της Περιφερειακής Ενότητας Ζακύνθου, του Δήμου, της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας, της Πολιτικής Προστασίας και τοπικών κοινοτήτων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι τρόποι μετάδοσης της νόσου, η ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων, η χρήση μέσων ατομικής προστασίας κατά την εκτέλεση αγροτικών ή άλλων εργασιών σε υγρό περιβάλλον, καθώς και η σημασία της συστηματικής αποκομιδής απορριμμάτων και της μυοκτονίας σε επίπεδο κοινότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενημέρωση κατοίκων και επαγγελματικών ομάδων με αυξημένη πιθανότητα έκθεσης, όπως άτομα που πραγματοποιούν αγροτικές εργασίες, φροντίζουν ζώα ή εργάζονται σε χώρους με στάσιμα νερά, υγρά εδάφη ή αυξημένη παρουσία τρωκτικών. Κατά την επίσκεψη παραδόθηκε έντυπο ενημερωτικό υλικό, αφίσες και φυλλάδια, αναφορικά με οδηγίες πρόληψης και βασικά συμπτώματα της νόσου, ώστε να αναρτηθούν και να διανεμηθούν μέσω των τοπικών αρχών και των κοινοτήτων προς ενημέρωση του πληθυσμού.
Επιτόπια διερεύνηση περιστατικού που κατέληξε
Στο πλαίσιο της διερεύνησης, πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας του νησιού, επιτόπια επίσκεψη στον χώρο κατοικίας και των αγροτικών εργασιών του κρούσματος που αποβίωσε. Η διερεύνηση ανέδειξε παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο έκθεσης, όπως η αγροτική δραστηριότητα, η παρουσία ζώων, η ύπαρξη ζωοτροφών, η πυκνή βλάστηση και η αναφερόμενη παρουσία τρωκτικών στον περιβάλλοντα χώρο.
Συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου και ενίσχυση της εργαστηριακής διάγνωσης
Παράλληλα, το κλιμάκιο επισκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου, όπου συζητήθηκαν ζητήματα κλινικής υποψίας, εργαστηριακής διάγνωσης και αποστολής δειγμάτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόσφατη σύναψη σύμβασης του ΕΟΔΥ με το Εργαστήριο Μικροβιολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία ενισχύει τη δυνατότητα εργαστηριακής διερεύνησης ύποπτων περιστατικών λεπτοσπείρωσης με ορολογικές, αλλά και μοριακές μεθόδους.
Κατά την επίσκεψη στο Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου συζητήθηκαν θέματα κλινικής υποψίας, διάγνωσης και εργαστηριακής διερεύνησης όπως και η συμμετοχή του Νοσοκομείου στον τομέα της ενημέρωσης του κοινού.
Η σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης
Η λεπτοσπείρωση είναι νόσημα που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, όταν υπάρχει ενημέρωση, πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία. Η παρέμβαση στη Ζάκυνθο έδωσε έμφαση στη συνεργασία μεταξύ δημόσιας υγείας, τοπικής αυτοδιοίκησης, νοσοκομειακών δομών, επαγγελματιών υγείας και κοινότητας. Ο βασικότερος πυλώνας πρόληψης είναι η γνώση του τρόπου μετάδοσης και των μέτρων προφύλαξης, καθώς και η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας επί εμφάνισης συμπτωμάτων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η λήψη μέτρων σε επίπεδο κοινότητας, που αποσκοπούν στον έλεγχο του πληθυσμού των τρωκτικών με μυοκτονίες και στη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων.
Συστάσεις του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει στους πολίτες να αποφεύγουν την επαφή με στάσιμα νερά ή υγρά εδάφη χωρίς προστασία, να καλύπτουν τραύματα και αμυχές με αδιάβροχο επίδεσμο και να χρησιμοποιούν αδιάβροχα γάντια και γαλότσες κατά την εκτέλεση αγροτικών εργασιών. Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων, όπως πυρετός, μυαλγίες, πονοκέφαλος, έντονη κόπωση, έμετοι, διάρροια, κόκκινα μάτια ή ίκτερος, ιδιαίτερα μετά από πιθανή έκθεση, είναι απαραίτητη η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Διαβάστε επίσης
ΕΟΔΥ: Ψηφιακή επιτήρηση για επιδημίες σε πραγματικό χρόνο
Θεσσαλία: Ποια λοιμώδη νόσος έδωσε για πρώτη φορά συρροή κρουσμάτων μετά την κακοκαιρία Daniel
Πώς η κλιματική αλλαγή έβαλε τη λεπτοσπείρωση στον χάρτη των ασθενειών της Ελλάδας
