Τρεις επιβάτες του κρουαζιερόπλοιου MV Hondius έχασαν τη ζωή τους στον Ατλαντικό, λόγω επιδημίας χανταϊού, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι έχει επιβεβαιωθεί τουλάχιστον ένα κρούσμα, ενώ ένας ακόμη ασθενής νοσηλεύεται σε μονάδα εντατικής θεραπείας στη Νότια Αφρική. Μεταξύ των θυμάτων βρίσκεται και ζευγάρι από την Ολλανδία.
Το περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο μια λοίμωξη που θεωρείται σπάνια στους ανθρώπους, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σοβαρή, ειδικά όταν η διάγνωση καθυστερεί.
Τι είναι ο χανταϊός
Αναφέρεται σε ένα στέλεχος ιών που απαντώνται κυρίως σε τρωκτικά, αλλά μπορούν να μολύνουν και τον άνθρωπο. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Adam Taylor του Πανεπιστημίου Λάνκαστερ, σύμφωνα με τον Guardian, έχουν αναγνωριστεί τουλάχιστον 38 είδη χανταϊού παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 24 είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον άνθρωπο.
Φορείς του ιού είναι διάφορα τρωκτικά, όπως ποντίκια και αρουραίοι. Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω της επαφής με μολυσμένα ούρα, περιττώματα ή σάλιο τρωκτικών, αλλά και μέσω της εισπνοής μολυσμένης σκόνης. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, η διασπορά μπορεί να γίνει και μέσω δαγκωμάτων ή γρατσουνιών.
Ο Δρ. Yomani Sarathkumara, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Queensland, σημειώνει ότι οι λοιμώξεις από χανταϊό «σπανίζουν στους ανθρώπους», αν και σε ορισμένες περιοχές μπορεί να διαγιγνώσκονται λανθασμένα, για παράδειγμα, ως λεπτοσπείρωση.
Οι δύο μορφές της νόσου
Οι ειδικοί ξεχωρίζουν δύο βασικές κατηγορίες χανταϊών. Η πρώτη εντοπίζεται κυρίως στην Ευρώπη και την Ασία και συνδέεται με τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (HFRS). Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν έντονο πονοκέφαλο, πόνο στην πλάτη και στην κοιλιά, πυρετό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νεφρική βλάβη.
Η δεύτερη ανιχνεύεται περισσότερο στην αμερικανική ήπειρο και σχετίζεται με το πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, μια πολύ πιο βαριά μορφή της νόσου. Ο αναπληρωτής καθηγητής Vinod Balasubramaniam, μοριακός ιολόγος στο Πανεπιστήμιο Monash της Μαλαισίας, τονίζει ότι αυτή η κατηγορία «προκαλεί ένα πολύ ταχέως εξελισσόμενο πνευμονικό σύνδρομο και αναπνευστική ανεπάρκεια».
Τα συμπτώματα και η δυσκολία της έγκαιρης διάγνωσης
Στα αρχικά του στάδια, ο χανταϊός μπορεί να μοιάζει με γρίπη. Οι ασθενείς εμφανίζουν συχνά πυρετό, κόπωση και μυϊκούς πόνους, ενώ μπορεί να ακολουθήσουν πονοκέφαλος, ζάλη, ρίγη και κοιλιακές ενοχλήσεις.
Ο Δρ. Balasubramaniam εξηγεί ότι αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η έγκαιρη διάγνωση είναι δύσκολη: η λοίμωξη ξεκινά με εικόνα που θυμίζει πολλές άλλες ιογενείς νόσους. Επιπλέον, η περίοδος επώασης μπορεί να κυμαίνεται από μία έως οκτώ εβδομάδες, κάτι που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την ιχνηλάτηση.
Η υπόθεση της Betsy Arakawa έφερε ξανά τον ιό στο προσκήνιο
Υπενθυμίζεται πως ο χανταϊός είχε απασχολήσει έντονα τη δημοσιότητα και μετά τον θάνατο της Betsy Arakawa, συζύγου του ηθοποιού Gene Hackman. Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν τότε από τις αμερικανικές αρχές, η Arakawa πέθανε από πνευμονικό σύνδρομο που σχετίζεται με χανταϊό.
Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) αναφέρουν πως στις ΗΠΑ έχουν σημειωθεί 864 κρούσματα χανταϊού από το 1993 έως το 2022, κυρίως σε αγροτικές περιοχές δυτικών πολιτειών, όπως η Καλιφόρνια, η Αριζόνα, το Νέο Μεξικό και το Κολοράντο.
Πώς μπορεί να προέκυψε το περιστατικό στο κρουαζιερόπλοιο
Η ακριβής πηγή της επιδημίας στο πλοίο παραμένει υπό διερεύνηση. Σύμφωνα με τον Δρ. Balasubramaniam, υπάρχουν τρία βασικά σενάρια:
- Να υπήρξε έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά ή σε μολυσμένους χώρους στο ίδιο το πλοίο, για παράδειγμα σε αποθηκευτικούς χώρους ή κλειστές καμπίνες.
- Η έκθεση να έγινε νωρίτερα, πριν από την επιβίβαση ή κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων στην ξηρά. Αυτό θεωρείται πιθανό, ακριβώς λόγω της μεγάλης περιόδου επώασης.
- Η μετάδοση να έγινε από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, ο ειδικός ξεκαθαρίζει ότι αυτό είναι «θεωρητικά εύλογο, αλλά εξαιρετικά απίθανο».
Πόσο επικίνδυνος είναι
Το ποσοστό θνητότητας εξαρτάται από το είδος του ιού και τη μορφή της νόσου. Για τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο εκτιμάται περίπου μεταξύ 1% και 15%.
Στο πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά. Σύμφωνα με τα CDC, όταν αναπτυχθούν αναπνευστικά συμπτώματα, το ποσοστό θνητότητας φτάνει περίπου το 38%, ενώ σε ορισμένες περιοχές της αμερικανικής ηπείρου η θνητότητα έχει εκτιμηθεί ακόμη και κοντά στο 40%.
Υπάρχει θεραπεία;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδική, οριστική αντιική θεραπεία για τον χανταϊό. Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως σε επικουρική αγωγή: οξυγόνο, διαχείριση υγρών, υποστήριξη της αρτηριακής πίεσης και, σε βαριές περιπτώσεις, μηχανική ενίσχυση της αναπνοής.
Ως εκ τούτου, οι ειδικοί τονίζουν ότι το βασικό μέτρο πρόληψης είναι η αποφυγή επαφής με τρωκτικά και με μολυσμένα υλικά. Αυτό μεταφράζεται ως σφράγιση των πιθανών σημείων εισόδου σε σπίτια ή αποθηκευτικούς χώρους, προσεκτικό καθαρισμό περιττωμάτων ή φωλιών τρωκτικών και χρήση προστατευτικού εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγεται η εισπνοή μολυσμένου αέρα.
Συμπέρασμα
Ο χανταϊός, αν και σπάνιος, παραμένει μια σοβαρή απειλή. Η αρχική εικόνα μπορεί να μοιάζει με «κοινή» ίωση, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάσταση επιδεινώνεται πολύ γρήγορα. Και αυτό είναι που καθιστά τη γρήγορη αναγνώριση και την υποστηρικτική φροντίδα τόσο κρίσιμες.
Διαβάστε επίσης
Πότε χρειάζονται προσοχή ο πυρετός και ο πόνος στη γρίπη
Αναπνευστικές λοιμώξεις – Θνησιμότητα: Ποια εποχή του χρόνου είναι πιο επικίνδυνη
Η κλιματική αλλαγή παράγοντας επιβάρυνσης των αναπνευστικών νόσων
