Γνωστή περισσότερο ως η ασθένεια των αρουραίων, που μεταδίδεται, ωστόσο, και σε άλλα άγρια αλλά και κατοικίδια ζώα, η λεπτοσπείρωση βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες στο προσκήνιο με αφορμή τρία περιστατικά στο νησί της Ζακύνθου, από τα οποία το ένα θανατηφόρο. Οι ειδικοί τονίζουν πως η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια και στη χώρα μας η επίπτωση της νόσου μικρή. Συγκεκριμένες περιοχές, όμως, βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο καθώς το βακτήριο που προκαλεί τη λεπτοσπείρωση φαίνεται να τις «προτιμά».
«Η λεπτοσπείρωση μεταδίδεται μέσω έκθεσης σε ούρα από μολυσμένα ζώα ή σε περιβάλλον που περιέχει μολυσμένα ούρα», αναφέρει στο ygeiamou.gr ο Καθηγητής Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, κ. Δημήτρης Παρασκευής. Όπως εξηγεί, συνήθως προσβάλλει αρουραίους, αλλά μπορεί να μεταδοθεί και σε κατοικίδια παραγωγικά και άγρια ζώα.
«Ο κίνδυνος μετάδοσης αυξάνει σε συνθήκες όπως είναι οι πλημμύρες, όταν υπάρξει βλάβη στο αποχετευτικό σύστημα ή μέσω της επαγγελματικής έκθεσης ανθρώπων που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή σε περιβάλλον με ζώα. Η αυξημένη υγρασία αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης, για αυτό και στα Επτάνησα εμφανίζονται περισσότερα κρούσματα», επισημαίνει ο κ. Παρασκευής για τις συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση και εξηγούν γιατί καταγράφηκαν τρία περιστατικά στη Ζάκυνθο.
Η επίπτωση της νόσου στα Επτάνησα αποτυπώνεται, άλλωστε, στην επίσημη καταγραφή για τη λεπτοσπείρωση του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Με εξαίρεση το 2023 όταν στο επίκεντρο της ασθένειας βρέθηκε η Θεσσαλία λόγω των καταστροφικών πλημμυρικών φαινομένων Daniel, τα Επτάνησα και ειδικότερα η Ζάκυνθος διαχρονικά έχουν τα περισσότερα κρούσματα λεπτοσπείρωσης.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, κατά το διάστημα 2004-2023, δηλώθηκαν 529 κρούσματα λεπτοσπείρωσης με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση του νοσήματος 0,24/100.000 πληθυσμού και μέσο αριθμό κρουσμάτων κατ’ έτος 26,5. Η υψηλή επίπτωση που καταγράφηκε κατά τα έτη 2014 και 2015 οφείλεται στην αυξημένη συχνότητα κρουσμάτων στο νησί της Ζακύνθου που αποτέλεσαν το 22,5% του συνόλου των κρουσμάτων που καταγράφηκαν την περίοδο αυτή. To 2023 εμφάνισε εντονότατη έξαρση κρουσμάτων με 95 συνολικά κρούσματα εκ των οποίων τα 45 (47,4%) αποδίδονται σε έκθεση στις πλημμύρες των καταιγίδων Daniel και Elias στην περιφέρεια της Θεσσαλίας.
Η λεπτοσπείρωση φαίνεται πως έχει προτίμηση στο φύλο, αφού όπως προκύπτει από τα δεδομένα του ΕΟΔΥ για την παραπάνω χρονική περίοδο, το 80,3% των δηλωθέντων κρουσμάτων ήταν άρρενες ενώ η μέση ηλικία των κρουσμάτων ήταν τα 51,7 έτη.
Η συχνότητα εμφάνισης κρουσμάτων εμφανίζει εποχική τάση με τα περισσότερα κρούσματα να καταγράφονται τέλος καλοκαιριού – αρχές άνοιξης (Αύγουστος, Σεπτέμβριος, Οκτώβριος). Τον Οκτώβριο του 2023 καταγράφηκε το 34,7% των κρουσμάτων του έτους (33 κρούσματα) σε κατοίκους ή επισκέπτες στην περιφέρεια Θεσσαλίας που επλήγησαν από πλημμύρες ως συνέπεια των καταιγίδων Daniel και Elias.
Στην έκθεση του ΕΟΔΥ επισημαίνεται ότι η υψηλότερη μέση ετήσια συχνότητα κρουσμάτων καταγράφεται στην περιφέρεια των Ιονίων Νήσων (1,55/100.000 πληθυσμού), της Θεσσαλίας (0,72/100.000 πληθυσμού) λόγω της έξαρσης κρουσμάτων των οφειλόμενων στις πλημμύρες του Σεπτεμβρίου 2023 και στη Δυτική Ελλάδα (0,59/100.000 πληθυσμού). Στον αντίποδα την περίοδο 2004-2023 ήταν η περιφέρεια Αττικής με 0,08 κρούσματα/100.000. Το 2023 η μέγιστη συχνότητα καταγράφηκε στην περιφέρεια Θεσσαλίας με δεύτερη την περιφέρεια Ιονίων Νήσων.
Σημαντικό ποσοστό του συνόλου των καταγεγραμμένων κρουσμάτων (42,8%) δεν έκανε επικίνδυνο για λεπτοσπείρωση επάγγελμα. Από τα κρούσματα χωρίς ιστορικό επικίνδυνης επαγγελματικής δραστηριότητας, 10,5% είχε κατασκηνώσει στη φύση, είχε κάνει σπορ σε ποτάμια ή λίμνες ή είχε ασχοληθεί με κυνήγι.
Κλιμάκιο του ΕΟΔΥ στη Ζάκυνθο
Επίσκεψη στη Ζάκυνθο προγραμματίζει κλιμάκιο επαγγελματιών υγείας του ΕΟΔΥ για δράσεις διερεύνησης των κρουσμάτων και ενημέρωσης του τοπικού πληθυσμού για τα χαρακτηριστικά της νόσου.
Οι υγειονομικές υπηρεσίες του νησιού βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα και συνεργάζονται με τον ΕΟΔΥ με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Οι ειδικοί Δημόσιας Υγείας συστήνουν στους πολίτες να τηρούν αυστηρά τα μέτρα ατομικής υγιεινής, να αποφεύγουν την επαφή με στάσιμα νερά και να απευθύνονται άμεσα σε ιατρό σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων όπως πυρετός, μυαλγίες, πονοκέφαλος, αδυναμία ή έντονη κόπωση.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του ΕΟΔΥ, καταγράφηκαν 3 κρούσματα λεπτοσπείρωσης κατά τον μήνα Απρίλιο στη Ζάκυνθο. Ένα από αυτά αφορά σε άνδρα, ηλικίας 74 ετών, ο οποίος κατέληξε μετά από νοσηλεία στο Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου έπειτα από σοβαρή λοίμωξη από λεπτοσπείρωση. Επιπλέον, δύο ακόμα κρούσματα σημειώθηκαν κατά τις τελευταίες ημέρες που αφορούν σε άνδρες, 21 και 34 ετών, οι οποίοι επίσης διαγνώστηκαν με τη νόσο. Ο πρώτος έχει ήδη ιαθεί και ο δεύτερος νοσηλεύεται εκτός κινδύνου στο ΓΝ Ζακύνθου. Επισημαίνεται ότι τα τρία κρούσματα δεν έχουν άμεση επιδημιολογική σύνδεση καθώς είναι από διαφορετικές περιοχές της Ζακύνθου με αποστάσεις μεταξύ τους που κυμαίνονται από 1,5 έως 5 χιλιόμετρα, δεν πρόκειται για συγγενείς, ούτε έχουν κοινό εργασιακό περιβάλλον.
«Η Ζάκυνθος, λόγω των ιδιαίτερων γεωγραφικών και περιβαλλοντικών συνθηκών της, παρουσιάζει διαχρονικά αυξημένη συχνότητα κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης. Κατά το τελευταίο διάστημα (τέλη Μαρτίου) καταγράφηκαν τοπικά κύματα κακοκαιρίας, με βροχοπτώσεις και τοπικά πλημμυρικά φαινόμενα τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη και τη διασπορά του παθογόνου (Λεπτόσπειρα) στο περιβάλλον», επισημαίνει ο ΕΟΔΥ.
Η λεπτοσπείρωση είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με μολυσμένο νερό, έδαφος ή ούρα ζώων, ιδιαίτερα τρωκτικών. Πρόκειται για νόσημα που αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν διαγνωστεί έγκαιρα, καθώς υπάρχει κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σοβαρά ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
Διαβάστε επίσης
Τι πυροδοτεί τα κρούσματα λεπτοσπείρωσης στην Ελλάδα – Ο ΕΟΔΥ εξηγεί
Θεσσαλία: Ποια λοιμώδη νόσος έδωσε για πρώτη φορά συρροή κρουσμάτων μετά την κακοκαιρία Daniel
Πώς η κλιματική αλλαγή έβαλε τη λεπτοσπείρωση στον χάρτη των ασθενειών της Ελλάδας
