Οι γονείς μας, ο σύντροφός μας, οι στενοί μας φίλοι: αυτές είναι μερικές από τις πιο στενές σχέσεις που θεωρούμε τις πιο καθοριστικές στη ζωή μας. Ξεχνάμε, όμως, μια που θα μας ακολουθεί μοιραία, ακόμα κι όταν όλοι οι άλλοι φύγουν: η σχέση με τα αδέλφια μας.
Αδέλφια σημαίνει κοινές αναμνήσεις, κοινές ρίζες, οικογενειακές ιστορίες που μόνο εσείς καταλαβαίνετε. Σημαίνει, όμως, και συγκρούσεις, ανταγωνισμός, ζήλια, παρεξηγήσεις, κληρονομικά και… δικηγόροι. Δεν είναι τυχαίο ότι, μελέτη εκτιμά πως περίπου 1 στους 4 είναι αποξενωμένος από τον αδελφό ή την αδελφή του.
Δεν υπάρχουν βέβαια πάντα μόνο τα ακραία σενάρια της αποξένωσης στις οικογένειες. Μπορεί η σχέση με τα αδέρφια να είναι τυπική: να συναντιέστε σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, αλλά όχι πολύ περισσότερο. Δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος να είσαι αδελφός ή αδελφή – κι αυτό κάνει αυτή τη σχέση τόσο συναρπαστική. Κι όμως, συχνά την παραβλέπουμε, δίνοντας προτεραιότητα στις φιλίες ή στον ρομαντικό έρωτα.
Πρόκειται ίσως για μία από τις πιο σύνθετες ανθρώπινες σχέσεις, ένας δεσμός που, σύμφωνα με όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες, μπορεί να επηρεάζει βαθιά όχι μόνο τη συναισθηματική μας ζωή, αλλά και την ψυχική μας υγεία.
Αδέλφια και ψυχική ανθεκτικότητα
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Family Psychology έδειξε ότι μια ζεστή και υποστηρικτική σχέση με αδελφό ή αδελφή στην αρχή της ενήλικης ζωής συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης αργότερα. Μια διαφορετική μελέτη διαπίστωσε ότι η αίσθηση ασφάλειας ενός παιδιού δεν χτίζεται μόνο μέσα από τη σχέση με τους γονείς, αλλά και μέσα από τον δεσμό με τα αδέλφια του.
Επιπλέον, υπάρχει μελέτη που που στηρίζει το ασαφές αίσθημα ότι είστε «στο ίδιο μήκος κύματος». Το 2024, μια φινλανδική μελέτη νευροαπεικόνισης διαπίστωσε ότι οι αδελφές εμφάνιζαν πιο παρόμοια εγκεφαλική δραστηριότητα από φίλους ή γνωστούς ενώ παρακολουθούσαν μια ταινία. Είναι μόνο ένα από τα πολλά ενδιαφέροντα ερευνητικά ευρήματα που εξετάζουν την επίδραση αυτής της σχέσης.
Μια περίπλοκη σχέση
Την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανάμεσα στα αδέρφια επιχειρεί να αναλύσει η συγγραφέας Catherine Carr μέσα από το βιβλίο της «Who’s the Favourite?», όντας και η ίδια μέλος μιας… ευρύτερης οικογένειας. Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν 11 και η μικρότερη αδελφή της έμεινε με τη μητέρα τους, ενώ εκείνη και η μεγαλύτερη αδελφή της επέστρεψαν στο Ηνωμένο Βασίλειο με τον πατέρα τους. Αργότερα, με τους δεύτερους γάμους των γονιών, προστέθηκαν και ετεροθαλή αδέλφια.
Αυτό την έκανε να σκέφτεται πιο συνειδητά πώς χτίζεται ένας αδελφικός δεσμός. Όπως λέει, δεν μπορούσε να θεωρήσει τη σχέση της δεδομένη, γι’ αυτό και πάντα εργαζόταν συνειδητά για να μείνει κοντά στις αδελφές της. Αυτό που πιστεύει είναι ότι η σχέση ανάμεσα σε αδέλφια είναι δύσκολη εν μέρει επειδή «δεν τους επιλέγεις» και εν μέρει επειδή η θέση σου απέναντί τους αλλάζει με τον χρόνο.
Αυτό έχει επιβεβαιωθεί κι από την παραπάνω μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Family Psychology, όπου οι ερευνητές εντόπισαν την ηλικία των 23 ετών ως ένα πραγματικό σημείο καμπής, όταν αυτές οι σχέσεις έγιναν πιο συναισθηματικά σταθερές.
Μικρό, μεσαίο ή μεγαλύτερο παιδί;
Το βιβλίο της εξετάζει επίσης τις ιδέες γύρω από τη σειρά γέννησης. Τα μεγαλύτερα αδέρφια παρουσιάζονται ως υπεύθυνα και επιτυχημένα άτομα. Το μεσαίο παιδί υποτίθεται ότι υποφέρει από «σύνδρομο του μεσαίου παιδιού», επισκιάζεται δηλαδή από τα αδέρφια που βρίσκονται ανάμεσά του. Το μικρότερο παρουσιάζεται ως κακομαθημένο.
Πολλές από αυτές τις ιδέες προέρχονται από τον Alfred Adler, έναν ψυχολόγο σύγχρονου του Φρόιντ στην Αυστρία των αρχών του 20ού αιώνα. Αργότερα, τη δεκαετία του ’90, ο Αμερικανός ψυχολόγος Frank J Sulloway πρότεινε την ιδέα της «θεωρίας των διακριτών ρόλων», υποστηρίζοντας ότι τα παιδιά αναλαμβάνουν διαφορετικούς ρόλους ή χαρακτηριστικά για να διαφοροποιηθούν από τα αδέλφια τους και να διατηρήσουν την προσοχή της μαμάς και του μπαμπά.
Η συγγραφέας πιστεύει ότι, αν επιτρέψουμε στη σχέση να αλλάξει με τον χρόνο, και δούμε τα αδέλφια μας όπως είναι τώρα – και όχι όπως ήταν στην παιδική ηλικία – μπορούμε να χτίσουμε έναν πιο υγιή δεσμό. Όπως σημειώνει, «μπορούμε να αρχίσουμε να αλλάζουμε τον τρόπο που μας βλέπει η οικογένειά μας, αφήνοντάς τους να σας δουν όπως πραγματικά είστε στον κόσμο».
Διαβάστε επίσης
Αποξένωση στα αδέλφια: Ένας ψυχολόγος εξηγεί τους λόγους και απαντά σε 8 καίρια ερωτήματα
Τοξικοί συγγενείς: 5 τρόποι να προστατευτείτε χωρίς να τους κλείσετε την πόρτα
Τοξικοί συγγενείς: Έξυπνες συμβουλές για να τους «βάλετε στη θέση τους» χωρίς να σας ανέβει η πίεση
