*Γράφει ο κ. Δημήτρης Τσιφτσής, Γενικός Χειρουργός, Διευθυντής στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας
Η Επείγουσα Φροντίδα Υγείας (ΕΦΥ) όπως αυτή αποτυπώνεται στις συνθήκες λειτουργίας των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) δοκιμάζεται παγκοσμίως (IFEM_Position_Statement_on_Emergency_Department_Overcrowding_December_2022.pdf). Ακόμα και σε πολύ ανεπτυγμένα συστήματα Υγείας η ΕΦΥ φαίνεται να καταρρέει (Atkinson et al 2021). Η αυξημένη συμφόρηση στο ΤΕΠ σχετίζεται με ανεπιθύμητη έκβαση των ασθενών (Jones et al 2020). Βιβλιογραφικά έχουν μελετηθεί τόσο τα αίτια όσο και πιθανές λύσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης των προσερχόμενων στο ΤΕΠ (Doupe et al 2018, Sethi et al 2020, Morley et al 2019). Κοινό συμπέρασμα είναι ότι η κρίση στη λειτουργία των ΤΕΠ αντανακλά δομικά προβλήματα του Εθνικού Συστήματος Υγείας της κάθε χώρας τα οποία λόγω της φύσης του έργου των ΤΕΠ αυτά αθροίζονται σε όγκο και συμπυκνώνονται σε χρόνο μεγεθύνοντας τα προβλήματα και αναδεικνύοντάς τα σε όλο το γυμνό τους μεγαλείο (Kelen et al 2024).
Στην Ελλάδα έχοντας αναγνωρίσει (;) το πρόβλημα, ως κύριο εργαλείο επίλυσής του (στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη) έχει επιλεγεί η κυλιόμενη εφημέρευση των Νοσοκομείων. Ψάχνοντας για λύση στο εφημεριακό σύστημα της Αττικής λοιπόν στην ουσία αναζητούμε λύσεις για την ενίσχυση της ΕΦΥ. Όπως προκύπτει, ελπίζω, σαφώς εκ των ανωτέρω αλλά και από τη γνώση και εμπειρία της λειτουργίας των ΤΕΠ την τελευταία 10ετία δεν αρκεί η αναμόχλευση των Νοσοκομείων ανα ομάδα εφημέρευσης. Τα προβλήματα στις εφημερίες των νοσοκομείων είναι δομικά, αντανακλούν αναχρονισμούς, παθογένειες και αδυναμίες του ΕΣΥ και απαιτούν διαρθρωτικές αλλαγές. Όπως είναι δομημένο το ΕΣΥ στην Ελλάδα οι διαθρωτικές αλλαγές απαιτούν πολιτικό όραμα, πολιτική βούληση και στρατηγικό σχεδιασμό. Όραμα σίγουρα υπάρχει καθώς διαβάζοντας τους στρατηγικούς στόχους του ΥΥΚΑ του 2017-2020 και του 2021 – 2023 στο κομμάτι που αφορά την ΕΦΥ είναι ακριβώς οι ίδιοι. Διαφορετικοί υπουργοί, διαφορετικών κυβερνήσεων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Πλήρης συμφωνία, πραγματικός εθνικός στόχος λοιπόν η βελτίωση της ΕΦΥ. Ως εκ τούτου μάλλον το πρόβλημα έγκειται στην πολιτική βούληση καθώς κατά περιόδους έχουν δημιουργηθεί και κατατεθεί στρατηγικά σχέδια από επιτροπές και εποπτευόμενους φορείς του ΥΥΚΑ.
Στο δημόσιο διάλογο προβάλλονται με λογική πρωτοσέλιδου αποσπασματικές προτάσεις από διάφορους φορείς και ενώσεις χωρίς τεκμηρίωση που δεν συνεισφέρουν στη συνολική βελτίωση της ΕΦΥ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορισμοί όπως «Να αναπτυχθεί η ΠΦΥ για να αποσυμφορηθούν τα ΤΕΠ» η οποία βιβλιογραφικά δεν αποδεικνύεται πάντα (Colliers et al 2017, Sripa et al 2019) ή αντίστοιχα «να εφημερεύουν όλα τα Νοσοκομεία ένα 24ωρο κάθε 4 ημέρες» χωρίς σαφή βιβλιογραφική τεκμηρίωση, όταν αυτός ακριβώς τρόπος εφημερίας έχει αναδείξει το Νοσοκομείο Αττικό πρωταθλητή σε προσελεύσεις στο ΤΕΠ και νοσηλείες σε επικουρικές κλίνες.
Αποσπασματικές προσπάθειες
Οι προσπάθειες μέχρι σήμερα είναι αποσπασματικές και εμβαλωματικές. Έχει δημιουργηθεί ένα άναρχο (και εκ του αποτελέσματος) δυσλειτουργικό πλαίσιο της ΕΦΥ. Στο λεκανοπέδιο έχουμε μία μητρόπολη, δύο ΥΠΕ, τέσσερα διαφορετικά συστήματα εφημέρευσης με διαφορετικής δυναμικότητας Νοσοκομεία που εφημερεύουν.
Η προσπάθεια δημιουργίας αυτοτελών ΤΕΠ (μια διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική) δεν είχε συνέχεια καθώς οι διορισμοί οι οποίοι έγιναν, δεν προσδιόριζαν περιγραφή έργου θέσης ούτε το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΤΕΠ και σε κάθε περίπτωση δεν επαρκούσαν ούτε καν για τη δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας προσωπικού που θα μπορούσε να αναδιοργανώσει τη λειτουργία τους, σε καμία δε περίπτωση να αναλάβει αυτοτελώς τη λειτουργία των ΤΕΠ.
Η προσπάθεια για αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών ΕΦΥ μέσω εκπαίδευσης με τη δημιουργία ειδικότητας επείγουσας Νοσηλευτικής (μια διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική) δεν έχει ακόμα κριθεί καθώς οι απίστευτα χρονοβόρες διαδικασίες πρόσληψης νοσηλευτικού προσωπικού και η έλλειψη σαφών κριτήριων επιλογής δεν έχουν επιτρέψει ακόμα σε ειδικευμένους νοσηλευτές να στελεχώσουν τα ΤΕΠ. Ως αποτέλεσμα σήμερα στην Αττική λειτουργούμε με ένα εξαιρετικά πολύπλοκο και κοστοβόρο σύστημα (Reid et al 2025).
10 λόγοι που επιβάλλουν την αλλαγή στα ΤΕΠ
Είμαστε σε μια εποχή που είναι ιδανική για την αναθεώρηση του τρόπου λειτουργίας της ΕΦΥ. Κι αυτό γιατί:
- Έχει συσσωρευτεί γνώση και εμπειρία από ιατρούς και εκπαιδευμένους νοσηλευτές πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης στα ΤΕΠ τα τελευταία 10 χρόνια.
- Η προνοσοκομειακή ΕΦΥ συνεχώς αναβαθμίζεται και εκσυγχρονίζεται.
- Η ΠΦΥ έχοντας μεταρρυθμιστεί αλλεπάλληλες φορές γνωρίζουμε ακριβώς τα όρια και τις δυνατότητές της.
- Η εκπαίδευση στην επείγουσα ιατρική και την επείγουσα νοσηλευτική έχουν αρχίσει να παράγουν καλά εκπαιδευμένους επαγγελματίες ΕΦΥ.
- Το νομοθετικό πλαίσιο προσπαθεί να εκσυγχρονιστεί εστιάζοντας στην ΕΦΥ με χωροταξία ΤΕΠ, κέντρα τραύματος, κέντρα εγκεφαλικών, καθηκοντολόγιο νοσηλευτών κα.
- Το επιστημονικό προσωπικό των Ελληνικών ΤΕΠ έχει καταφέρει να αναδείξει τα μοναδικά του χαρακτηριστικά κάποια εκ των οποίων αναγνωρίζονται διεθνώς (Chauhan et al 2025).
- Οι οργανισμοί των Νοσοκομείων επικαιροποιούνται.
- Για πρώτη φορά έχουν ψηφιοποιηθεί τα συστήματα των Νοσοκομείων και υπάρχουν σαφή και αδιαμφισβήτητα δεδομένα λειτουργίας και αποτελεσματικότητας.
- Υπάρχουν Ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για στήριξη υποδομών (Υγεία και μεταφορές) ως επιτακτική ανάγκη στο ασταθές διεθνές περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί.
Επειδή δεν μου αρέσει η κινδυνολογία. Σήμερα ο κάθε πολίτης που θα βρεθεί στο ΤΕΠ θα λάβει εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα σε συνθήκες πολύ καλύτερες από πριν από 15 χρόνια. Η αναδιάρθρωση του εφημεριακού συστήματος στοχεύει στο να λάβει αυτή τη φροντίδα ταχύτερα, εστιασμένα, από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, χωρίς περιορισμούς στην πρόσβαση, με καλύτερες συνθήκες νοσηλείας, με μικρότερο δημοσιονομικό κόστος.
Εάν υπάρχει πολιτική βούληση, υπάρχουν επαγγελματίες του χώρου με αποδεδειγμένη γνώση και εμπειρία στη διοίκηση και οργάνωση ΤΕΠ, υπάρχουν εκπρόσωποι στις ιατρικές και νοσηλευτικές ενώσεις με πραγματική εμπειρία στη λειτουργία της εφημερίας, υπάρχουν εγκατεστημένες διεθνείς συνεργασίες που μπορούν να προσφέρουν τεχνογνωσία προσαρμοσμένη στην Ελληνική πραγματικότητα, υπάρχουν σαφείς θεσμικές προτάσεις κατατεθειμένες από την Ελληνική Εταιρεία Επείγουσας Ιατρικής και από παλαιότερες επιτροπές του ΥΥΚΑ για το θέμα.
Υπάρχουν επιχειρήματα για Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και μελέτες που υποστηρίζουν την μεσοπρόθεσμη εξοικονόμηση πόρων από μια τέτοια μεταρρύθμιση. Σήμερα υπάρχουν δυνατότητες να επιτευχθεί η μείωση της νοσηρότητας και της θνητότητας από τη λειτουργία του ΤΕΠ, η βελτίωση της ικανοποίησης του πολίτη και η μείωση των ανεκπλήρωτων αναγκών υγείας δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο Επείγουσας Φροντίδας Υγείας. Εάν υπάρχει πολιτική βούληση μπορεί ένα νέο εφημεριακό για την Αττική να σχεδιαστεί και να αποτυπωθεί άμεσα στους νέους οργανισμούς των Νοσοκομείων.
Διαβάστε επίσης
Επισκέπτες Υγείας: Ο κομβικός ρόλος τους στην προαγωγή του εμβολιασμού
Αντιδρούν οι νοσοκομειακοί γιατροί για την κατάργηση Eργαστηρίων Ιστοσυμβατότητας του ΕΣΥ
