Από την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων και καρκίνου έως την επιβράδυνση της γήρανσης, τα αντιοξειδωτικά έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με σημαντικά οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να αναδείξουν μια λιγότερο γνωστή πλευρά τους: η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει απρόσμενες συνέπειες, ιδιαίτερα για την αναπαραγωγική υγεία.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη από το Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences, η συστηματική λήψη υψηλών δόσεων αντιοξειδωτικών ενδέχεται να επηρεάζει το DNA του σπέρματος και να αυξάνει τον κίνδυνο αναπτυξιακών διαφορών στους απογόνους.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι ερευνητές μελέτησαν δύο κοινά αντιοξειδωτικά, την N-ακετυλο-L-κυστεΐνη (NAC) και το σελήνιο, σε πειραματικά μοντέλα ποντικών. Τα αρσενικά που έλαβαν τα συμπληρώματα για έξι εβδομάδες απέκτησαν απογόνους με εμφανείς διαφοροποιήσεις στη δομή του κρανίου και του προσώπου. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα ίδια τα αρσενικά δεν εμφάνισαν προβλήματα υγείας, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για «σιωπηλές» επιδράσεις.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο Frontiers in Cell and Developmental Biology, εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τη χρήση υψηλών δόσεων αντιοξειδωτικών, ειδικά για τους άνδρες που σχεδιάζουν να αποκτήσουν παιδιά.
«Το πολύ καλό μπορεί να γίνει κακό»
Μιλώντας για τα αποτελέσματα, ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Michael Golding, εξήγησε: «Γνωρίζουμε ότι το αλκοόλ προκαλεί οξειδωτικό στρες και προσπαθούσαμε να το αντιμετωπίσουμε προσθέτοντας ένα συμπλήρωμα που είναι γνωστό ότι το μειώνει. Όταν συνειδητοποιήσαμε ότι οι απόγονοι αρσενικών που είχαν λάβει μόνο NAC παρουσίαζαν διαφορές στο κρανίο και στο πρόσωπο, μας εξέπληξε, γιατί αυτό το μόριο θεωρείται γενικά ωφέλιμο».
Όπως σημειώνει, η εξήγηση βρίσκεται στην έννοια της ισορροπίας: «Παίρνουμε μια πολυβιταμίνη για να διατηρήσουμε την ισορροπία, αλλά αν αυτό που παίρνουμε είναι το ίδιο μη ισορροπημένο, δηλαδή η δόση είναι πολύ υψηλή, τότε δεν υπάρχουν οφέλη».
Επιπτώσεις που δεν φαίνονται άμεσα
Η έρευνα αναδεικνύει και μια λιγότερο προφανή διάσταση: τη σύνδεση ανάμεσα στη μορφολογία του προσώπου και την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι θηλυκοί απόγονοι είχαν πιο κοντά τοποθετημένα μάτια και μικρότερα κρανία, χαρακτηριστικά που σχετίζονται επίσης με το σύνδρομο εμβρυϊκού αλκοολισμού.
«Υπάρχει μια ευρέως αποδεκτή αρχή στην παιδιατρική ότι το πρόσωπο αντικατοπτρίζει τον εγκέφαλο, επειδή αναπτύσσονται ταυτόχρονα», εξηγεί ο Δρ. Golding. Όπως προσθέτει, «αν παρατηρήσουμε ανωμαλίες στη μεσαία γραμμή του προσώπου, πιθανότατα θα υπάρχουν και αντίστοιχες ανωμαλίες στον εγκέφαλο. Άτομα με τέτοιες ανωμαλίες συχνά εμφανίζουν προβλήματα ελέγχου παρορμήσεων, νευρολογικές καταστάσεις όπως επιληψία και άλλα αναπτυξιακά ζητήματα».
Παρότι δεν είναι ακόμη σαφές αν οι συγκεκριμένοι απόγονοι θα εμφανίσουν νευρολογικές διαταραχές, οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα.
Γιατί η ισορροπία είναι σημαντική;
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι ακόμη και τα «ωφέλιμα» συμπληρώματα δεν είναι ακίνδυνα όταν καταναλώνονται ανεξέλεγκτα. Πολλοί καταναλωτές επιλέγουν σκευάσματα με πολύ υψηλές δόσεις, συχνά χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Ωστόσο, όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, η υπερβολή μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
«Σκεφτείτε τον εαυτό σας σαν ένα φυτό», λέει χαρακτηριστικά ο Golding. «Αν το αφήσετε πολύ στον ήλιο, θα αφυδατωθεί. Αν το ποτίσετε υπερβολικά, θα σαπίσουν οι ρίζες. Η σωστή ανάπτυξη έρχεται μόνο με ισορροπία».
Και καταλήγει με μια πρακτική συμβουλή: «Αν οι βιταμίνες σου παρέχουν το 1.000% της συνιστώμενης ημερήσιας δόσης, πρέπει να είσαι προσεκτικός. Αν παραμένεις κοντά στο 100%, τότε πιθανότατα είσαι ασφαλής».
Διαβάστε επίσης
Σπέρμα: Ποια είναι η… τύχη του όταν δεν γίνεται εκσπερμάτιση για μεγάλο διάστημα
Πόσες εκσπερματίσεις προφυλάσσουν από τον καρκίνο του προστάτη – Οι έρευνες απαντούν
Εκσπερμάτιση: Ο μαγικός αριθμός που μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη
