Η ξηρασία μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο το περιβάλλον και τη γεωργία, αλλά και τη δημόσια υγεία. Αυτό δείχνει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Microbiology, σύμφωνα με την οποία οι ξηρές συνθήκες στο έδαφος ενισχύουν την επικράτηση βακτηρίων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά.
Οι ερευνητές του Caltech διαπίστωσαν ότι η ξηρασία λειτουργεί ως παράγοντας που ευνοεί την επιλογή ανθεκτικών βακτηρίων. Παράλληλα, ανέλυσαν νοσοκομειακά δεδομένα από 116 χώρες και βρήκαν ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στον τοπικό δείκτη ξηρασίας και στη συχνότητα της αντοχής στα αντιβιοτικά.
Τι συμβαίνει στο έδαφος
Πολλά αντιβιοτικά προέρχονται από μικροοργανισμούς του εδάφους. Η νέα μελέτη δείχνει ότι όταν το έδαφος χάνει την υγρασία του, τα φυσικά αντιβιοτικά που υπάρχουν σε αυτό γίνονται πιο συμπυκνωμένα. Έτσι, αυξάνεται η «πίεση» στα βακτήρια που είναι ευαίσθητα και, τελικά, επιβιώνουν πιο εύκολα όσα είναι ανθεκτικά.
«Οι ξηρασίες δημιουργούν τα ίδια αποτελέσματα με την υπερβολική χρήση αντιβιοτικών στην κλινική: και οι δύο ενισχύουν την επιλογή ανθεκτικών στελεχών», δήλωσε η Dianne Newman, καθηγήτρια στο Caltech, όπως μεταδίδει το Euronews.
Τι έδειξαν τα στοιχεία
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα από εδάφη στις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ευρώπη, σε διαφορετικά περιβάλλοντα, όπως καλλιέργειες, λιβάδια, δάση και υγροτόπους. Οι επιστήμονες αναζήτησαν γονίδια που σχετίζονται με την παραγωγή φυσικών αντιβιοτικών και βρήκαν ότι σε συνθήκες ξηρασίας ενισχύονται οι μεταγονιδιωματικές υπογραφές μικροοργανισμών που παράγουν φυσικά αντιβιοτικά.
Στη συνέχεια, συνέκριναν αυτά τα ευρήματα με κλινικά δεδομένα επιτήρησης από 116 χώρες. Το συμπέρασμα ήταν ότι η μέση συχνότητα της αντοχής στα αντιβιοτικά στα νοσοκομεία συνδέεται στενά με τον τοπικό δείκτη ξηρασίας, ακόμη και όταν ληφθούν υπόψη οι διαφορές μεταξύ των περιοχών.
Γιατί αυτό είναι (εξίσου) ανησυχητικό
Η αντοχή στα αντιβιοτικά είναι ήδη μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέεται με περισσότερους από 35.000 θανάτους κάθε χρόνο. Η παρούσα μελέτη δείχνει ότι το πρόβλημα δεν σχετίζεται μόνο με την κακή ή υπερβολική χρήση αντιβιοτικών, αλλά πιθανόν και με τις περιβαλλοντικές αλλαγές.
Ο Xiaoyu Shan, επικεφαλής της μελέτης, σημείωσε ότι οι άνθρωποι έρχονται συνεχώς σε επαφή με το έδαφος, ακόμη και απλώς εισπνέοντας σκόνη. Όπως εξήγησε, τα βακτήρια μπορούν να ανταλλάσσουν μεταξύ τους γονίδια αντοχής πολύ εύκολα, κάτι που κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο σημαντικό.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η σχέση αυτή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική σε μια εποχή όπου η κλιματική αλλαγή αναμένεται να κάνει τις ξηρασίες πιο συχνές και πιο έντονες. «Η ισχυρή συσχέτιση μεταξύ ξηρασίας και κλινικής αντοχής στα αντιβιοτικά είναι ανησυχητική, δεδομένων των αναμενόμενων κλιματικών αλλαγών», αναφέρουν.
Συμπέρασμα
Η αντοχή στα αντιβιοτικά δεν είναι μόνο ιατρικό ζήτημα. Είναι και περιβαλλοντικό. Η ξηρασία μπορεί να αλλάζει τη μικροβιακή ισορροπία στο έδαφος και, έμμεσα, να επηρεάζει και την ανθρώπινη υγεία. Γι’ αυτό οι επιστήμονες τονίζουν τη σημασία της προσέγγισης «Ενιαίας Υγείας», δηλαδή της ιδέας ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος είναι στενά συνδεδεμένες.
Διαβάστε επίσης
Μικροβιακή αντοχή: Τα 8 υπέρ-επικίνδυνα βακτήρια που δεν «πιάνουν» τα αντιβιοτικά
Τα ανθεκτικά μικρόβια εξαπλώνονται, τα αντιβιοτικά «λιγοστεύουν» – Ο ΠΟΥ προειδοποιεί
