Η εικόνα του εμβολιασμού κατά του ιού HPV στην Ελλάδα αρχίζει να ακολουθεί ανοδική πορεία στα εθνικά ψηφιακά δεδομένα, όχι όμως με τον ρυθμό που θα χρειαζόταν για να πιάσει η χώρα μας τον πήχη του 90% έως τα 15 έτη που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για το 2030.
Συγκεκριμένα, πρόσφατη πανελλαδική ανάλυση στο Vaccine για παιδιά και εφήβους 9-15 ετών την περίοδο 2022-2024 αποτυπώνει μια διπλή πραγματικότητα: σταθερή πρόοδο, αλλά και επίμονες καθυστερήσεις στην έγκαιρη έναρξη, μαζί με έντονες διαφοροποιήσεις ανά περιοχή και πληθυσμιακή ομάδα.
Σταθερή άνοδος με «άλμα» στα αγόρια
Στα κορίτσια ηλικίας 9-15 ετών, το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση αυξήθηκε από 34,7% το 2022, σε 41,4% το 2024. Στα αγόρια, η άνοδος ήταν αλματώδης: από 10,8% σε 31,4% στο ίδιο διάστημα, μια εξέλιξη που συμβαδίζει με την επέκταση του εμβολιασμού και στα αγόρια.
Όσον αφορά την ηλικία-ορόσημο για τους διεθνείς στόχους, η πλήρης κάλυψη στα κορίτσια στα 15 τους διαμορφώθηκε στο 47,7% το 2022, ανέβηκε στο 53,1% το 2023 και κινήθηκε στο 52,5% το 2024. Στα συνομήλικα αγόρια, η πλήρης κάλυψη από 1,0% το 2022 έφτασε στο 27,7% το 2024 – εντυπωσιακή μεν μεταβολή, αλλά χρήζει μεγάλης βελτίωσης.
Η έγκαιρη έναρξη «μένει πίσω»
Το πιο ανησυχητικό μήνυμα δεν είναι ότι «δεν γίνεται», αλλά ότι «γίνεται αργά». Παρότι το εμβόλιο συστήνεται από τα 9, οι ηλικίες 9-11 παραμένουν χαμηλά σε έναρξη: το 2024 είχε λάβει τουλάχιστον μία δόση 18,6% των κοριτσιών και 16,6% των αγοριών.
Ακόμη και στα 9 έτη, όπου θα περίμενε κανείς να «μπαίνει» ο εμβολιασμός πιο οργανωμένα, η έναρξη αυξάνεται μεν αλλά δεν έχει ακόμη μαζικό χαρακτήρα: από 3,5% (2022) σε 8,0% (2024) στα κορίτσια και από 3,4% σε 7,4% στα αγόρια.
Επίσης, η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλη τη χώρα.
Στα κορίτσια, η έναρξη πριν τα 15 το 2024 κυμάνθηκε από 51,9% (Βόρειο Αιγαίο) έως 72,0% (Κρήτη), ενώ η πλήρης κάλυψη από 40,7% έως 61,9%, αντίστοιχα. Παράλληλα, καταγράφηκε σταθερά χαμηλότερη κάλυψη σε παιδιά που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας – πιθανή ένδειξη ότι η ενημέρωση, η πρόσβαση και η «υπενθύμιση» του εμβολιασμού δεν φτάνουν παντού με τον ίδιο τρόπο.
Οπότε, τα δεδομένα δείχνουν ότι ο εμβολιασμός «κερδίζει έδαφος», αλλά δεν έχει ακόμη γίνει η συνήθεια που ξεκινά στην κατάλληλη ηλικία, με συνέπεια και χωρίς ανισότητες. Αν το στοίχημα είναι το 90% έως τα 15, τότε το κλειδί δεν είναι μόνο να αυξηθούν τα ραντεβού αλλά (και) να μεταφερθεί ο εμβολιασμός νωρίτερα, πριν χαθεί το ιδανικό παράθυρο.
Συμπέρασμα
Η Ελλάδα εμφανίζει ξεκάθαρη βελτίωση στον εμβολιασμό έναντι του ιού HPV, ιδιαίτερα στα αγόρια, όμως η πρόοδος δεν είναι ακόμη αρκετή για να «κλειδώσει» τον στόχο του 2030. Η επόμενη μέρα δεν θα κριθεί στις γενικές διαπιστώσεις, αλλά στην έγκαιρη έναρξη, στη συστηματική υπενθύμιση και στη μείωση των ανισοτήτων, ώστε το εμβόλιο να φτάνει σε όλα τα παιδιά, στην ώρα του.
Διαβάστε επίσης
Πώς μπορούμε να εξαλείψουμε τον καρκίνο του τραχήλου μήτρας
Καρκίνος τραχήλου μήτρας: Το εντυπωσιακό παράδειγμα της Αυστραλίας στην εξάλειψη της νόσου
Έως και το 50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί ή να διαγνωστεί έγκαιρα
