Το 2025 ήταν έτος-ορόσημο για τις μεταμοσχεύσεις και τη δωρεά οργάνων στη χώρα μας, καταγράφοντας εντυπωσιακή πρόοδο και μετρήσιμα αποτελέσματα στο ιδιαίτερο αυτό πεδίο. Διενεργήθηκαν 378 μεταμοσχευτικές επεμβάσεις, αριθμός ρεκόρ για την Ελλάδα, και προστέθηκαν περισσότεροι από 30.000 νέοι δωρητές στο Εθνικό Μητρώο Δωρεάς Οργάνων, φτάνοντας τους 57.000.
Η επιτυχία αυτή δεν είναι συγκυριακή· είναι αποτέλεσμα συστηματικής οργάνωσης, θεσμικής συνεργασίας και στοχευμένων ενημερωτικών πρωτοβουλιών, τις οποίες υλοποιεί τα τελευταία χρόνια το Ίδρυμα Ωνάση με τον Ελληνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ). Η ελληνική κοινωνία εμφανίζει πλέον πιο θετική και ώριμη στάση απέναντι στη δωρεά οργάνων, με αυξημένη αποδοχή τα τελευταία χρόνια, και τα κενά γνώσης γύρω από τη διαδικασία, ιδίως για τον εγκεφαλικό θάνατο και τα πρωτόκολλα ασφάλειας, κλείνουν σταδιακά. Καθοριστικός αναδεικνύεται ο ρόλος της οικογένειας στην τελική απόφαση, γεγονός που τονίζει τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης και της ανοιχτής συζήτησης. Σε αυτή τη δυναμική διαδικασία εντάσσονται τα Organmeetings, ως εξέλιξη της Εθνικής Πρωτοβουλίας του Ιδρύματος Ωνάση για την ενίσχυση της κουλτούρας δωρεάς οργάνων. Πρόκειται για μια δράση ενημέρωσης που απευθύνεται σε εταιρείες, οργανισμούς και φορείς οι οποίοι μπορούν να γίνουν ενεργό μέρος αυτής της ζωτικής «αλυσίδας ζωής».
Το ygeiamou.gr συζητά για όλα τα κρίσιμα ζητήματα γύρω από τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις, από τη στάση της κοινωνίας έως τον ρόλο της οικογένειας και την ανάγκη έγκυρης ενημέρωσης, με την κυρία Γιούλη Μενουδάκου, Προϊσταμένη Τμήματος Παρακολούθησης & Συντονισμού Μεταμοσχευτικής Διαδικασίας του ΕΟΜ και κεντρική ομιλήτρια του ενημερωτικού προγράμματος Orgameetings.
Η μεταστροφή της κοινωνίας
Περιγράφοντας τη στάση της ελληνικής κοινωνίας σήμερα σχετικά με τη δωρεά οργάνων, η κυρία Μενουδάκου υπογραμμίζει πως «είναι πραγματικά εντυπωσιακή η μεταστροφή υπέρ της δωρεάς οργάνων. Από ένα θέμα που στο παρελθόν «δεν μας ενδιέφερε», «δεν ξέραμε αρκετά», «δεν θέλαμε να πάρουμε θέση», έχει γίνει ένα πεδίο «συμμετοχής σε κάτι καλό», «ενεργητικής απελευθέρωσης από προκαταλήψεις» και «ένδειξης κοινωνικής υπευθυνότητας». Εκτός από την αύξηση των Δηλώσεων Δωρητών Οργάνων (www.eom.gr) παρατηρείται και σημαντική μείωση του ποσοστού άρνησης των οικογενειών τον αποβιωσάντων. Πλέον οι οικογένειες «μας προλαβαίνουν» κατά μία έννοια, ανοίγοντας πρώτες τη συζήτηση για το ενδεχόμενο δωρεάς. Αυτό δείχνει, πέραν όλων των άλλων, ότι πλέον ο βαθμός εμπιστοσύνης στο σύστημα μεταμοσχεύσεων έχει απέναντι στο θεσμό έχει αυξηθεί σημαντικά».
Ενημέρωση και μύθοι: τι γνωρίζουν πραγματικά οι πολίτες
Πόσο ενημερωμένοι είναι όμως οι πολίτες για τη διαδικασία της δωρεάς και των μεταμοσχεύσεων; «Η αλήθεια είναι ότι η «εμπιστοσύνη» ως κεντρικό συστατικό της κοινωνικής αποδοχής της δωρεάς οργάνων, είναι σύμφυτη με την εμπιστοσύνη στο Σύστημα Υγείας και πολλές φορές είναι και πιο σημαντική από την ενημέρωση. «Σε εμπιστεύομαι και συναινώ». Μετά τον κορωνοϊό ο κόσμος ήρθε πιο κοντά στο Σύστημα Υγείας και αναγνώρισε τον διαχρονικό αγώνα των υγειονομικών στη προσφορά υπηρεσιών υγείας. Σαφώς και η ενημέρωση παίζει σημαντικότατο ρόλο και πλέον οι πολίτες είναι πολύ περισσότερο ενημερωμένοι από το παρελθόν, λόγω και της ευκολίας της αναζήτησης και διάχυσης της πληροφορίας. Τα πιο συχνά σημεία άγνοιας αφορούν διαδικαστικές λεπτομέρειες της δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων. Όπως π.χ. οι αυστηρές προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες κάποιος μπορεί να γίνει δότης οργάνων, που άπαξ και γίνουν κατανοητές, αμέσως διαλύονται οι μύθοι περί υφαρπαγής οργάνων» εξηγεί η κυρία Μενουδάκου.
Organmeetings: η γνώση γίνεται εμπειρία
Αποτελώντας την επιτομή της σύγχρονης ενημέρωσης πάνω σε ένα δύσκολο θέμα όπως η δωρεά οργάνων, το πρόγραμμα διαδικτυακών σεμιναρίων Organmeetings, για 3η συνεχή χρονιά, δημιουργεί μια σταθερή επαφή με τους πολίτες, μέσω των εργασιακών χώρων τους, και απαντά σε εύλογες απορίες και στερεότυπα που αναπαράγονται διαχρονικά, επηρεάζοντας αρνητικά τη μεγαλειώδη πράξη της δωρεάς οργάνων.
«Η συμμετοχή γίνεται μέσα από τις πρωτοβουλίες εταιρειών ή συλλογικών οργανώσεων να φέρουν σε επαφή τα μέλη τους με την ολοκληρωμένη πληροφόρηση πάνω στις μεταμοσχεύσεις. Μέσα σε μιάμιση ώρα εργασιακού συνήθως χρόνου, που παραχωρούν οι εταιρείες στα μέλη τους, οι συμμετέχοντες, μέσα από βίντεο, παρουσιάσεις και συνεντεύξεις, μαθαίνουν τα πάντα γύρω από τις διαδικασίες και τις προϋποθέσεις της δωρεάς οργάνων και παρακολουθούν βήμα βήμα αυτή την αλυσίδα ζωής από τον δότη στους λήπτες. Το σχόλιο «’Έτσι γίνεται?! Δεν το ήξερα. Τώρα νιώθω απόλυτα ασφαλής να γίνω δωρητής…» είναι το πιο συχνό και το πλέον ενθαρρυντικό για εμάς να συνεχίσουμε το Πανελλαδικό μας διαδικτυακό ταξίδι με τα Organmeetings» επισημαίνει η Προϊσταμένη Τμήματος Παρακολούθησης & Συντονισμού Μεταμοσχευτικής Διαδικασίας του ΕΟΜ.
Τα διαδικτυακά σεμινάρια πραγματοποιούνται από εξειδικευμένους εκπροσώπους και συνεργάτες του ΕΟΜ με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση και οι ενδιαφερόμενες εταιρείες, οργανισμοί και σύλλογοι μπορούν να συμμετέχουν, αφού συμπληρώσουν τη σχετική φόρμα συμμετοχής μέσω των εξουσιοδοτημένων στελεχών τους (π.χ. Διευθυντής HR, Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού, CEO, Πρόεδρος, Διευθυντής Marketing κτλ).
Το πρώτο διαδικτυακό σεμινάριο του 2026 έχει προγραμματιστεί στις 18 Μαρτίου, ενώ σύντομα θα ανακοινωθούν και οι ημερομηνίες διεξαγωγής του υπόλοιπου έτους. Φορείς, εταιρείες, μέσα ενημέρωσης κ.τ.λ., που συμμετέχουν στα Organmeetings, πιστοποιούνται από τον ΕOM και περιλαμβάνονται στην επίσημη λίστα των υποστηρικτών και συμμάχων αυτής της εκστρατείας ενημέρωσης. Η πιστοποίηση έχει διάρκεια 2 χρόνια.
«Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε όλοι να γίνουμε πρεσβευτές της ιδέας της δωρεάς οργάνων, δίνοντας το παράδειγμα και παρακινώντας και άλλους συμπολίτες μας να το ακολουθήσουν, ώστε να γίνουν και εκείνοι κρίκοι αυτής της αλυσίδας ζωής» λέει η κυρία Μενουδάκου.
Η κουλτούρα της δωρεάς
Η ενημερωτική καινοτομία των Organmeetings προστέθηκε πριν από τρία χρόνια στο πλούσιο έργο των φορέων, του ΕΟΜ, του Ιδρύματος Ωνάση και του Ωνάσειου Νοσοκομείου, για την καλλιέργεια της κουλτούρας δωρεάς οργάνων στην Ελλάδα – οι δράσεις εμπλουτίζονται συνεχώς ακολουθώντας τις σύγχρονες τάσεις. Στο ερώτημα του ygeiamou.gr «Ποια είναι τα βασικά βήματα που χρειάζονται ώστε να ενισχυθεί η κουλτούρα δωρεάς οργάνων στην Ελλάδα; Πού θεωρείτε ότι πρέπει να δοθεί έμφαση: στην εκπαίδευση, στα ΜΜΕ, στο σχολείο ή στο σύστημα υγείας;» η κυρία Μενουδάκου απαντά καταρχήν μονολεκτικά: «Παντού!». Και συνεχίζει εξηγώντας πως «η ανάπτυξη της δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων είναι ένα από τα πλέον απαιτητικά, πολύπλοκα και πολυδιάστατα πεδία του χώρου της υγείας, καθώς απαιτούν εξίσου την οργάνωση και την υποστήριξή τους μέσα στο Σύστημα Υγείας, όσο και την κοινωνική αποδοχή και συναίνεση που έρχεται μέσα από τον διαρκή διάλογο και την επικοινωνία με τους πολίτες. Καμία άλλη θεραπεία νόσου δεν χρειάζεται ένα ώριμο κοινωνικό υπόβαθρο για να αναπτυχθεί και να πετύχει. Και αυτό είναι που κάνει τη δωρεά και τη μεταμόσχευση οργάνων τόσο μοναδική».
Ασφάλεια και πρωτόκολλα: ένα σύστημα με αυστηρές δικλείδες
Tο ερώτημα της ασφάλειας του συστήματος μεταμοσχεύσεων εισέρχεται στη συζήτηση με αφορμή το πρόσφατο τραγικό συμβάν της λανθασμένης συντήρησης μοσχεύματος που κόστισε τη ζωή ενός 2χρονου στην Ιταλία. «Ήταν ένα τραγικό γεγονός που μας συγκλόνισε όλους. Τον κόσμο κυρίως λόγω της ηλικίας του ασθενούς και εμάς, τους επαγγελματίες του χώρου των μεταμοσχεύσεων, λόγω της αστοχίας σε ένα από τα στάδια της διαδικασίας, για το οποίο φέρουμε καθημερινά την ευθύνη σε κάθε επιχείρηση δωρεάς οργάνων» λέει η κυρία Μενουδάκου, ξεκαθαρίζοντας την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα σε ό,τι αφορά τα αυστηρά πρωτόκολλα που διασφαλίζουν την αποτροπή λαθών και ενισχύουν την εμπιστοσύνη του κοινού.
«Η λήψη και η μεταμόσχευση ενός οργάνου, έτσι όπως παραστατικά παρουσιάζεται και μέσα από τα Organmeetings, εμπλέκει τόσους επαγγελματίες υγείας και μη σε τόσες διαφορετικές χωροχρονικές διαδικασίες, όπου η διαρκής επισφάλεια, έχει οδηγήσει παγκόσμια στη δημιουργία αυστηρών και λεπτομερών πρωτοκόλλων που ορίζουν το κάθε βήμα και την κάθε απόφαση. Η συντήρηση των μοσχευμάτων είναι ένα πεδίο που τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ραγδαία με τη δημιουργία ειδικών συσκευών, που προσομοιάζουν ακόμα στη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Αυτό θα προσφέρει μια τεράστια ελευθερία ως προς τους αγχωτικούς χρόνους μεταξύ της λήψης και της μεταμόσχευσης οργάνων και σαφώς καλυτέρα αποτελέσματα για τους ίδιους τους ασθενείς. Ο χώρος των μεταμοσχεύσεων κάνει ένα τεράστιο επιστημονικό άλμα με αυτά μηχανήματα και λειτουργώντας τα σωστά, μπορούμε να τα εμπιστευτούμε» καταλήγει η κυρία Μενουδάκου, Προϊσταμένη Τμήματος Παρακολούθησης & Συντονισμού Μεταμοσχευτικής Διαδικασίας του ΕΟΜ.
Διαβάστε επίσης
«Όταν φεύγει ένας νέος άνθρωπος, είναι τα αδέλφια που αποφασίζουν για τη δωρεά οργάνων»
