Τα άτομα με έντονα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά δεν ταιριάζουν πάντα στο στερεότυπο του «επικίνδυνου» ή του παραβατικού. Συχνά είναι κοινωνικά, γοητευτικά και λειτουργικά στην καθημερινότητα, χωρίς ποτέ να λάβουν κάποια διάγνωση. Ωστόσο, στις στενές σχέσεις, ο τρόπος που συμπεριφέρονται μπορεί να οδηγήσει σε έντονες συγκρούσεις, συναισθηματική αποσταθεροποίηση και βαθιά φθορά για τον σύντροφό τους.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η «ταμπέλα», αλλά τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια Δρ. Tracy S. Hutchinson στο Psychology Today. Τέτοια περιλαμβάνουν την έλλειψη ενσυναίσθησης, την αποφυγή των ευθυνών, τη χειριστική συμπεριφορά και την αδυναμία ουσιαστικής συναισθηματικής σύνδεσης. Αυτά τα στοιχεία δεν οδηγούν απλώς σε συχνούς καβγάδες, αλλά σε σχέσεις από τις οποίες απουσιάζουν η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη. Η ειδικός παραθέτει 5 διακριτικά σημάδια που «μαρτυρούν» ότι βγαίνετε με κάποιον με χαρακτηριστικά ψυχοπάθειας.
1. Γοητεία που χτίζει γρήγορα οικειότητα, όχι εμπιστοσύνη
Στην αρχή, το άτομο μπορεί να δείχνει χαρισματικό, προσεκτικό και έντονα παρόν. Η σχέση συχνά προχωρά γρήγορα, όμως η συναισθηματική εγγύτητα δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό.
Ο ένας σύντροφος «εκτίθεται», μιλώντας για σκέψεις και ευαισθησίες, αλλά δεν λαμβάνει την αντίστοιχη συναισθηματική ανταπόκριση. Η γοητεία υπάρχει, η αίσθηση ασφάλειας όχι. Έτσι, η σχέση μοιάζει «σοβαρή» στην επιφάνεια, αλλά παραμένει ρηχή.
2. Αντιδράσεις που δεν ταιριάζουν με την εκάστοτε στιγμή
Ένα συχνό μοτίβο είναι η συναισθηματική αναντιστοιχία. Σε στιγμές που ο σύντροφος είναι πιεσμένος ή πληγωμένος, το άλλο άτομο μπορεί να παραμένει ψυχρό, απόμακρο ή αδιάφορο. Αντίθετα, σε μικρές προστριβές μπορεί να αντιδρά με δυσανάλογη ένταση ή θυμό.
Αυτή η ασυμφωνία αφήνει τον άλλο άνθρωπο με την αίσθηση ότι δεν «φαίνεται» και δεν ακούγεται. Στην πράξη, η σχέση αρχίζει να μοιάζει με τεντωμένο σκοινί: από τη μία η συναισθηματική εγκατάλειψη, από την άλλη ο φόβος της επόμενης έκρηξης.
3. Στις συγκρούσεις… φταίνε πάντα οι άλλοι
Σε μια υγιή σχέση, ακόμη και όταν έρχεται στην επιφάνεια μια διαφωνία, υπάρχει χώρος για αναστοχασμό, μεταμέλεια και αποκατάσταση. Στις σχέσεις συνεχόμενων συγκρούσεων, αυτό συχνά απουσιάζει. Αντί για ανάληψη της ευθύνης, εμφανίζονται η επίρριψη της υπαιτιότητας, η εκτροπή της συζήτησης και η αντιστροφή των ρόλων. Το πρόβλημα παρουσιάζεται ως «υπερβολή» του άλλου, ως ευαισθησία ή ως δική του πρόκληση.
Σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να εμφανιστεί και – το γνωστό πλέον – gaslighting, δηλαδή η παραμόρφωση της πραγματικότητας μέσα από μικρές, καθημερινές φράσεις και αμφισβητήσεις, που κάνουν τον σύντροφο να αμφιβάλλει για τη μνήμη, την κρίση και τα συναισθήματά του.
4. Επαναλαμβανόμενα ψέματα χωρίς ουσιαστική μεταμέλεια
Ένα από τα πιο επιβαρυντικά μοτίβα είναι η απουσία ενοχής. Αυτό μπορεί να φαίνεται σε ψέματα, διπρόσωπη συμπεριφορά, χειραγώγηση ή προδοσία της εμπιστοσύνης, χωρίς πραγματική αίσθηση της ευθύνης για τη βλάβη που προκαλείται. Ακόμη και όταν ζητούν «συγγνώμη», συχνά μοιάζει απλώς τυπική, που δεν συνοδεύεται από αλλαγή στη συμπεριφορά.
5. Ρηχή συναισθηματική ζωή και αδυναμία βαθιάς σύνδεσης
Το άτομο μπορεί να φαίνεται έντονο, παθιασμένο ή γοητευτικό, αλλά με τον χρόνο γίνεται εμφανές ότι λείπει το συναισθηματικό βάθος. Δεν υπάρχει ουσιαστική αυτοπαρατήρηση, αληθινή αντήχηση σε όσα βιώνει ο άλλος, κοινός συναισθηματικός χώρος.
Οι συνομιλίες γίνονται μονόπλευρες, τα σημαντικά θέματα μένουν χωρίς συνέχεια και η σχέση αρχίζει να λειτουργεί περισσότερο συναλλακτικά παρά συνδετικά. Ο σύντροφος νιώθει ότι υπάρχει μεν παρουσία, αλλά όχι πραγματικός δεσμός.
Γιατί αυτά τα μοτίβα οδηγούν σε σχέσεις με έντονες συγκρούσεις
Το θεμελιώδες πρόβλημα δεν είναι οι «καβγάδες», αλλά το ότι λείπουν τα στοιχεία που βοηθούν μια σχέση να επουλώνεται: ενσυναίσθηση, υπευθυνότητα και αποκατάσταση. Έτσι, όπως σημειώνει η ειδικός, η σύγκρουση δεν λύνεται αλλά ανακυκλώνεται.
Με τον χρόνο, ο σύντροφος μπορεί να εσωτερικεύσει την ευθύνη, να αμφισβητεί τις αντιλήψεις του και να συνηθίσει μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχούς έντασης. Αυτό είναι που κάνει τέτοιες σχέσεις τόσο επιβαρυντικές ψυχικά. Δεν υπάρχει σταθερότητα, μόνο επαναλαμβανόμενη απορρύθμιση.
Συμπέρασμα
Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων δεν συνεπάγεται «διάγνωση» του άλλου αλλά ένα είδος κατανόησης της δυναμικής που διαβρώνει σταθερά την εμπιστοσύνη, την ασφάλεια και τη συναισθηματική ευημερία. Όταν σε μια σχέση απουσιάζουν συστηματικά η ενσυναίσθηση, η ευθύνη και η ουσιαστική σύνδεση, το πρόβλημα δεν είναι ότι «δεν προσπαθεί αρκετά» ο ένας σύντροφος. Είναι ότι η ίδια η δυναμική της σχέσης λειτουργεί σε βάρος του, καταλήγει η Δρ. Hutchinson.
Διαβάστε επίσης
Πώς θα καταλάβετε ότι ο σύντροφός σας είναι ψυχοπαθής – H κίνηση που τον προδίδει
Προσωπικότητα: Ποιες λέξεις στα μηνύματα μαρτυρούν ότι κάποιος είναι ψυχοπαθής
Τι δείχνει o τρόπος που φλερτάρουμε για την προσωπικότητά μας, σύμφωνα με την επιστήμη
