Υπάρχει ένα συστατικό του αίματος που ελάχιστοι γνωρίζουν, θεωρείται όμως απαραίτητο για τη θεραπεία περίπου 300.000 ασθενών με σπάνιες και χρόνιες νόσους στην Ευρώπη. Πρόκειται για το πλάσμα, το υγρό μέρος του ανθρώπινου αίματος που καταλαμβάνει περίπου το 55% του συνολικού όγκου του.
Τι είναι το πλάσμα
Το πλάσμα είναι ένα υποκίτρινο, διαυγές υγρό το οποίο περιέχει νερό (92%), πρωτεΐνες (7%), άλατα, ένζυμα, αντισώματα, ορμόνες και άλλα συστατικά. Μέσα σε αυτό το υγρό, αιωρούνται ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Το πλάσμα έχει την ικανότητα να λειτουργεί ως δίκτυο μεταφοράς, επιτρέποντας την παροχή των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό
Η συλλογή πλάσματος χάρη στην εθελοντική δωρεά υγιών εθελοντών (πλασμαδοσία) – μια διαδικασία με πολλές ομοιότητες με την αιμοδοσία – αποτελεί το πρώτο βήμα για την παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων απαραίτητων για τη θεραπεία περίπου 300.000 ασθενών με σπάνιες παθήσεις όπως η νόσος Kawasaki, η αιμορροφιλία και το σύνδρομο Guilain Barre.
Η λήψη πλάσματος είναι απαραίτητη και σε άλλες εφαρμογές ωστόσο, όπως μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, σε μεταμοσχεύσεις, στη θεραπεία καρκινοπαθών, στην αντιμετώπιση εγκαυμάτων και τραυμάτων, σε διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα, ακόμη και σε δαγκώματα ή σε περιπτώσεις πρόληψης της ηπατίτιδας.
Η ζήτηση για το πλάσμα αυξάνεται σταθερά – η ζήτηση για τις ανοσοσφαιρίνες π.χ. αυξάνεται με ένα ρυθμό 6,7% ετησίως.
Πώς καλύπτονται οι αυξανόμενες ανάγκες σε πλάσμα
Πως καλύπτεται αυτή η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση πλάσματος; Υπάρχουν τρία μοντέλα για την συλλογή πλάσματος. Συλλέκτες πλάσματος μπορεί να είναι οι δημόσιοι φορείς, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί ή οι ιδιώτες συλλέκτες.
Σήμερα υπολογίζεται ότι οι ανάγκες του 40% των Ευρωπαίων ασθενών σε πλάσμα βασίζονται σε εισαγωγές από τις ΗΠΑ (από ιδιώτες συλλέκτες).
Η συλλογή περισσότερου πλάσματος επί ευρωπαικού εδάφους, χωρίς εξάρτηση από τρίτες χώρες εκτιμάται ότι θα χαρίσει στην Ευρώπη – και την Ελλάδα συνακόλουθα – μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Τρόποι συλλογής
Η συλλογή πλάσματος γίνεται είτε με πλασμαφαίρεση – πιο απαιτητική, αλλά και πιο αποτελεσματική διαδικασία είτε μέσω αιμοδοσίας. Η πλασμαφαίρεση διαρκεί 90′ συλλέγονται 650-880ml και μπορεί να γίνει δωρεά έως και 60 φορές ετησίως. Η αιμοδοσία από την άλλη πλευρά διαρκεί 15′, αποδίδει 250-300ml πλάσματος και μπορεί να γίνει έως 3 φορές ετησίως.
Η δωρεά πλάσματος με πλασμαφαίρεση γίνεται σε ειδικά κέντρα δωρεάς πλάσματος και οι επιπλοκές της διαδικασίας είναι ήπιες – ζαλάδα και ναυτία σε ποσοστό κάτω του 0,16%. Επίσης στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης που λειτουργούν ιδιωτικά κέντρα συλλογής πλάσματος όπως π.χ. στη Γερμανία προβλέπεται κατ’ αποκοπή συμβολική αμοιβή στον πλασμα-δότη π.χ. 25 ευρώ.
Σημειώνεται ότι η συλλογή πλάσματος που γίνεται με σκοπό την παραγωγή φαρμάκων για ασθενείς είναι διαφορετική από την θεραπευτική πλασμαφαίρεση που πραγματοποιείται και στη χώρα μας σε περίπου δέκα κέντρα στην επικράτεια. Στην δεύτερη περίπτωση – της θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης – ό,τι απομένει από το πλάσμα που συγκεντρώθηκε χρησιμοποιείται νοσοκομειακά σε χειρουργεία και δεν σχετίζεται με παραγωγή φαρμάκων.
Επομένως, στην Ελλάδα το πλάσμα, που συλλέγεται, προβλέπεται μόνο για νοσοκομειακή χρήση, ενώ δεν υφίσταται επί του παρόντος νομοθετικό πλαίσιο για την συλλογή πλάσματος με στόχο την παραγωγή φαρμάκων. Ο νομοθέτης στην Ελλάδα δεν προβλέπει με κανέναν τρόπο την αξιοποίηση πλάσματος για παραγωγή φαρμάκων. Στον τομέα αυτό οι ανάγκες των ασθενών καλύπτονται κυρίως μέσω εισαγωγών από τρίτες χώρες και με μεγαλύτερο «προμηθευτή» τις ΗΠΑ. Πρόκειται για ένα μοντέλο που θα μπορούσε να τροποποιηθεί και, μέσω της συνεργασίας διαφορετικών φορέων, να αυξηθεί η «προσφορά» πλάσματος επί ευρωπαϊκού εδάφους.
Σύμφωνα μάλιστα με τα διαθέσιμα στοιχεία από ευρωπαϊκές χώρες με ιδιωτικά κέντρα συλλογής πλάσματος, η λειτουργία τους δεν επηρεάζει την εθελοντική αιμοδοσία.
Συμπερασματικά, η συλλογή πλάσματος θεωρείται σημαντική επειδή σώζει ζωές. Με δεδομένα ότι οι περισσότερες χώρες δεν συλλέγουν αρκετό πλάσμα για να καλύψουν τις ανάγκες τους, η ζήτηση αυξάνεται κατά 6-8% ετησίως και οι ΗΠΑ αποτελούν τον κύριο τροφοδότη, το ζήτημα της συλλογής πλάσματος από ιδιωτικά κέντρα επί ευρωπαϊκού εδάφους ως παρόχου πρώτης ύλης για την παρασκευή φαρμάκων από πλάσμα, τίθεται όλο και πιο πιεστικά.
Όλες οι πληροφορίες για τη συλλογή πλάσματος παρασχέθηκαν στη διάρκεια ενημερωτικής δημοσιογραφικής συνάντησης της Plasma Protein Therapeutics Association.
Διαβάστε επίσης
Αντιδρούν οι Σύλλογοι Ασθενών στις αλλαγές συλλογής του πλάσματος – Τι ζητούν
