Οι προσδοκίες είναι «γραμμένες» στην ανθρώπινη φύση, καθώς οι γονείς θέλουν το καλύτερο δυνατό για τα παιδιά τους. Ακόμη και πριν από την άφιξη του μωρού, πυροδοτείται μια σειρά σκέψεων: πώς θα μοιάζει, ποια θα είναι η προσωπικότητά του, ποιες θα είναι οι ικανότητές του και ποιο το μέλλον του.
Για παράδειγμα, όπως αναφέρει η κλινική ψυχολόγος Δρ. Corinne Masur στο Psychology Today, αν για έναν γονέα το σχολείο κατείχε περίοπτη θέση, μπορεί να ελπίζει ότι το παιδί του θα είναι εξίσου «έξυπνο» και θα έχει καλές επιδόσεις. Ή το αντίθετο: αν ο ίδιος δεν είχε την ευκαιρία να προχωρήσει σε ανώτερη βαθμίδα, ενδέχεται να το προσδοκά για το παιδί του.
Ωστόσο, η ειδικός εξηγεί πως είναι σημαντικό οι γονείς να έχουν επίγνωση των προσδοκιών τους και να αφήνουν χώρο στο παιδί, ώστε να θέτει τους δικούς του στόχους. Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο αντίκτυπος που μπορεί να έχουν αυτές οι προσδοκίες. Για παράδειγμα, αν περιμένουν το παιδί να είναι άριστος μαθητής, τι θα συμβεί αν αποδειχθεί ότι έχει μαθησιακές δυσκολίες; Και πώς θα νιώσει για τον εαυτό του; Ή αν το ωθούν να ακολουθήσει αθλητική καριέρα, ενώ το ίδιο αγαπά περισσότερο το διάβασμα ή έναν άλλο τομέα, μήπως τελικά χάσει την αυτοπεποίθησή του και απογοητευτεί;
Σε αυτό το σημείο θυμίζει τη φράση της ηθοποιού Brie Larson: «Η δουλειά μου είναι 98% αποτυχία», αναφερόμενη στις φορές που απορρίφθηκε πριν εξασφαλίσει έναν σημαντικό ρόλο. Με αφορμή αυτό, η Δρ. Masur παροτρύνει τους γονείς να σκέφτονται λιγότερο την «τέλεια» επιτυχία και περισσότερο το πώς θα βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν να διαχειρίζονται την αποτυχία. Γιατί η ζωή είναι γεμάτη από τέτοιες στιγμές, οι οποίες δεν μας καθορίζουν: μας διδάσκουν και μας βοηθούν να προχωράμε. Από το να μην αριστεύσει ένα παιδί μέχρι το να μη συμμετέχει στη θεατρική παράσταση, όλα αυτά είναι βιώματα που το ίδιο μπορεί να τα εκλάβει ως απογοητεύσεις.
Μερικές πρακτικές συμβουλές προς γονείς
1. Θέστε μικρούς στόχους. Ήδη από τη βρεφική ηλικία, το παιδί μαθαίνει συνεχώς κάτι νέο. Ενθαρρύνετε αυτή τη διαδικασία και βοηθήστε το να απολαμβάνει τα «μικρά ορόσημα»: από το να πει μια καινούρια λέξη μέχρι να δοκιμάσει ένα άγνωστο φαγητό.
2. Εστιάστε στο δικό σας παιδί. Προσπαθήστε να ζείτε την κάθε στιγμή μαζί του και αποφύγετε τις συγκρίσεις με την πρόοδο ή τα επιτεύγματα άλλων παιδιών.
3. Βοηθήστε το να αντέχει την απογοήτευση. Η ζωή είναι γεμάτη μικρές ή μεγάλες δυσκολίες που συνοδεύονται από αρνητικά συναισθήματα. Φράσεις όπως: «Είναι δύσκολο, αλλά δεν πειράζει. Θα ξαναδοκιμάσουμε αργότερα», μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Η βασική ιδέα είναι να ενισχύσετε την πεποίθηση ότι κάποια πράγματα είναι δύσκολα, αλλά η προσπάθεια μπορεί να συνεχιστεί αφού περάσει το πρώτο κύμα απογοήτευσης.
4. Ελέγξτε τις δικές σας προσδοκίες. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, είναι χρήσιμο να επανεξετάζετε τις προσδοκίες που έχετε από αυτά, να θέτετε ρεαλιστικούς στόχους και να τα ενθαρρύνετε να διαμορφώνουν και τους δικούς τους. Για παράδειγμα, σε ένα παιδί που δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί για ώρα, το να διαβάσει 20 λεπτά (αντί για 5) μπορεί να είναι μια ρεαλιστική προσδοκία.
5. Κανονικοποιήστε την αποτυχία. Μοιραστείτε και δικές σας εμπειρίες που δεν είχαν την επιθυμητή έκβαση: ποια ήταν η αντίδρασή σας και πώς συνεχίσατε, παρά την απογοήτευση.
6. Συζητήστε μαζί τους. Το να μην πετυχαίνει κανείς το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι δύσκολο, ειδικά όταν έχει προσπαθήσει. Μιλήστε για το συναίσθημα της απογοήτευσης, ενθαρρύνετέ τα να κάνουν ένα διάλειμμα και να επιστρέφουν σε μια δραστηριότητα αργότερα, όταν θα νιώθουν λιγότερο κουρασμένα ή φορτισμένα.
Συμπέρασμα
Στόχος δεν είναι να «θωρακίσουμε» τα παιδιά από κάθε απογοήτευση, αλλά να τα βοηθήσουμε να ζουν στον πραγματικό κόσμο και να αντέχουν τόσο τις καλές όσο και τις δύσκολες στιγμές που θα έρθουν. Όπως καταλήγει η Δρ. Masur, είναι σημαντικό να σκεφτούμε πώς μπορούμε να το κάνουμε αυτό με τον καλύτερο τρόπο – και πώς οι δικές μας προσδοκίες μπορεί να επηρεάσουν το αν τα παιδιά μας θα «πετύχουν» ή όχι.
Διαβάστε επίσης
Αντιδραστικό παιδί ή πιεστικοί γονείς; Πόση ζημιά μπορεί να κάνουν οι μεγάλες προσδοκίες
Αναζητάτε την ευτυχία; Τότε σταματήστε να περιμένετε αυτά τα 5 πράγματα από τους άλλους
Μεγάλες προσδοκίες για το παιδί και τον εαυτό σας; Πώς να τις διαχειριστείτε
