Είναι 7:45 το πρωί. Σταματάτε στο τοπικό καφέ, παραγγέλνετε έναν καφέ για το δρόμο, τυλίγετε τα χέρια σας γύρω από το ζεστό ποτήρι, πίνετε μια γουλιά και φεύγετε για τη δουλειά. Για τους περισσότερους, αυτό είναι ένα καθημερινό τελετουργικό. Κι όμως, αυτό το φαινομενικά αθώο πλαστικό ή χάρτινο ποτήρι περιέχει πολλά περισσότερα από τον πρωινό μας καφέ: Σύμφωνα με νέα έρευνα, απελευθερώνει χιλιάδες μικροσκοπικά πλαστικά θραύσματα απευθείας στο περιεχόμενο που καταναλώνουμε.
Μια παγκόσμια συνήθεια με κρυφές συνέπειες
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των συσκευασιών μίας χρήσης για φαγητό και ποτό που καταναλώνονται ετησίως εκτιμάται ότι «αγγίζει» τα 500 δισεκατομμύρια.
Σε πρόσφατη μελέτη, ο Xiangyu Liu, ερευνητικό στέλεχος στη Σχολή Περιβάλλοντος και Επιστημών του Πανεπιστημίου Griffith και η ομάδα του εξέτασαν τι συμβαίνει σε αυτά τα ποτήρια όταν εκτίθενται σε θερμότητα. Όπως αναφέρει σε άρθρο του στο The Conversation, το συμπέρασμα, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Hazardous Materials: Plastics, ήταν σαφές: Η θερμοκρασία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα απελευθέρωσης μικροπλαστικών. Το υλικό, λοιπόν, από το οποίο είναι κατασκευασμένο το ποτήρι που κρατάτε έχει μεγάλη σημασία.
Τα μικροπλαστικά σχηματίζονται όταν μεγαλύτερα πλαστικά αντικείμενα αποσυντίθενται με την πάροδο του χρόνου ή απελευθερώνονται απευθείας από προϊόντα κατά τη διάρκεια της καθημερινής χρήσης. Αυτά τα σωματίδια βρίσκονται πλέον σε όλο το περιβάλλον, τα τρόφιμα και το νερό, περνώντας, τελικά, στο ανθρώπινο σώμα. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πόσα μικροπλαστικά συσσωρεύονται στους ιστούς μας ή ποιες μπορεί να είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία. Η μέτρησή τους είναι εξαιρετικά δύσκολη. Μέχρι να προκύψουν πιο σαφή στοιχεία, η αναγνώριση και η μείωση των καθημερινών πηγών έκθεσης είναι ο καλύτερος τρόπος να προστατευθούμε.
Γιατί η θερμοκρασία έχει σημασία
Οι ερευνητές μελέτησαν πώς συμπεριφέρονται τα κοινά πλαστικά, όπως το πολυαιθυλένιο και το πολυπροπυλένιο, υπό διαφορετικές συνθήκες. Ένας παράγοντας ξεχώρισε: Η θερμότητα.
Καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία του υγρού μέσα σ’ ένα πλαστικό δοχείο, αυξάνεται και η απελευθέρωση μικροπλαστικών. Σ’ όλες τις μελέτες των ερευνητών, οι αναφερόμενες εκλύσεις κυμαίνονταν από μερικές εκατοντάδες σωματίδια έως περισσότερα από 8 εκατομμύρια σωματίδια ανά λίτρο.
Παραδόξως, ο χρόνος παραμονής ενός ροφήματος σ’ ένα ποτήρι δεν ήταν σταθερός παράγοντας. Αυτό υποδηλώνει ότι η αρχική θερμοκρασία του υγρού -όταν ο ζεστός καφές έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με το πλαστικό- είναι πολύ πιο σημαντική από το εάν το ρόφημα παραμένει στο ποτήρι.
Οι ερευνητές μελέτησαν 400 ποτήρια καφέ, δύο συνηθισμένων τύπων:
- ποτήρια κατασκευασμένα εξ ολοκλήρου από πλαστικό πολυαιθυλένιο και
- χάρτινα ποτήρια με λεπτή πλαστική επένδυση.
Τα δοκίμασαν στους 5°C (κρύος καφές) και στους 60°C (ζεστός καφές). Και οι δύο τύποι απελευθέρωσαν μικροπλαστικά, αλλά προέκυψαν δύο σαφή μοτίβα:
➤ Πρώτον, το υλικό έχει σημασία. Τα χάρτινα ποτήρια με πλαστική επένδυση απελευθέρωσαν λιγότερα μικροπλαστικά από τα πλήρως πλαστικά και στις δύο θερμοκρασίες.
➤ Δεύτερον, η θερμότητα αυξάνει δραματικά την απελευθέρωση. Όταν τα πλήρως πλαστικά ποτήρια εκτέθηκαν σε ζεστό υγρό, η απελευθέρωση μικροπλαστικών αυξήθηκε κατά περίπου 33%. Με βάση τις μετρήσεις, τα άτομα που πίνουν έναν καφέ 300ml την ημέρα από ένα ποτήρι πολυαιθυλενίου μπορεί να προσλαμβάνουν περίπου 363.000 μικροπλαστικά σωματίδια κάθε χρόνο.
Η απεικόνιση υψηλής ανάλυσης εξηγεί το γιατί: Οι εσωτερικές επιφάνειες των πλαστικών ποτηριών είναι πιο τραχιές από αυτές των χάρτινων με πλαστική επένδυση. Η θερμότητα μαλακώνει το πλαστικό και το κάνει να διαστέλλεται και να συστέλλεται, αυξάνοντας τη φθορά της επιφάνειας και επιτρέποντας σε μικροσκοπικά θραύσματα να αποκολληθούν και να καταλήξουν στο ρόφημα.
Μπορείτε να μειώσετε την έκθεση – χωρίς να εγκαταλείψετε τον καφέ
Τα καλά νέα είναι ότι για να αποφύγετε τα μικροπλαστικά, δε χρειάζεται να εγκαταλείψετε το πρωινό σας τελετουργικό. Τα επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια από ανοξείδωτο ατσάλι, κεραμικό ή γυαλί είναι οι ασφαλέστερες επιλογές για ζεστά ροφήματα, καθώς δεν εκλύουν μικροπλαστικά. Εάν η χρήση ποτηριού μίας χρήσης είναι αναπόφευκτη, τα χάρτινα ποτήρια με πλαστική επένδυση είναι γενικά καλύτερα από τα πλαστικά, αν και κανένα από τα δύο δεν είναι εντελώς απαλλαγμένο από μικροπλαστικά.
Δεδομένου ότι η θερμότητα είναι ο βασικός παράγοντας, αποφύγετε να ρίχνετε βραστά υγρά απευθείας σε δοχεία με πλαστική επένδυση. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες μειώνουν την πίεση στην πλαστική επένδυση και, κατά συνέπεια, την απελευθέρωση μικροπλαστικών.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν η θερμοκρασία και τα διαφορετικά υλικά μπορεί να βοηθήσει τους καταναλωτές να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις και να δείξει τον δρόμο προς τον σχεδιασμό ασφαλέστερων προϊόντων. Με ενημερωμένες επιλογές, μπορούμε να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε την καθημερινή μας δόση καφεΐνης, μειώνοντας παράλληλα την περιττή έκθεση στα μικροπλαστικά.
Διαβάστε επίσης
Ο «αόρατος» μικροσκοπικός κίνδυνος που αποτελεί τεράστια απειλή για τον εγκέφαλο – Βρίσκεται παντού
Μικροπλαστικά ανιχνεύθηκαν σε πολλά ροφήματα – Ποιο είχε τα περισσότερα
Μικροπλαστικά: Η «αόρατη» απειλή που αποδυναμώνει τα οστά και οδηγεί σε κατάγματα
