Όταν αρρωσταίνουμε με αναπνευστική λοίμωξη, το σώμα μας συχνά «παράγει» περισσότερα φλέματα. Μπορεί να είναι πιο παχύρρευστα, πιο κολλώδη ή να έχουν διαφορετικό χρώμα: λευκά, κίτρινα, πράσινα, καφέ ή ακόμη και μαύρα.
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά; Πότε τα φλέματα είναι απλώς ένα σύμπτωμα που περνά και πότε αποτελούν ένδειξη ότι χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Τα φλέματα, γνωστά και ως βλέννα ή πτύελα, δεν εμφανίζονται μόνο όταν είμαστε άρρωστοι. Ο οργανισμός μας τα παράγει καθημερινά, ακόμη και όταν είμαστε απολύτως υγιείς.
Η βλέννα παράγεται από ειδικά κύτταρα που καλύπτουν επιφάνειες και όργανα του σώματος, όπως:
- τη μύτη και τα ιγμόρεια
- το στόμα
- το πεπτικό σύστημα
- το αναπνευστικό (βρόγχους και πνεύμονες)
Ο ρόλος της είναι κρίσιμος:
- κρατά τους ιστούς υγρούς
- παγιδεύει σκόνη, αλλεργιογόνα και μικρόβια
- περιέχει ουσίες που βοηθούν το ανοσοποιητικό να καταπολεμήσει βακτήρια, μύκητες και ιούς
Γιατί παράγουμε περισσότερα φλέματα όταν αρρωσταίνουμε
Όταν ένας ιός ή βακτήριο εισβάλλει στον οργανισμό, τα κύτταρα του αναπνευστικού αυξάνουν την παραγωγή βλέννας ως αμυντικό μηχανισμό. Παράλληλα, η φλεγμονή που προκαλείται από την ανοσολογική απόκριση οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συσσώρευση.
Αυτός είναι και ο λόγος που:
- «μπουκώνει» η μύτη στο κρυολόγημα
- εμφανίζονται φλέματα στο στήθος σε λοιμώξεις του αναπνευστικού
- χρειάζεται να φυσάμε τη μύτη ή να βήχουμε συχνά
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στις αλλεργίες, όπου το ανοσοποιητικό αντιδρά υπερβολικά σε ακίνδυνες ουσίες, όπως η γύρη ή η σκόνη.
Γιατί τα φλέματα γίνονται πιο παχιά
Σε φυσιολογικές συνθήκες, η βλέννα αποτελείται κυρίως από νερό. Όταν όμως αρρωσταίνουμε, αυξάνεται η παραγωγή ειδικών πρωτεϊνών, που την κάνουν πιο παχύρρευστη και κολλώδη.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει:
- βουλωμένη μύτη
- αίσθημα «βαριού κεφαλιού»
- βλέννα που κατεβαίνει στον λαιμό (οπισθορρινική καταρροή), συχνή αιτία χρόνιου βήχα
Τι σημαίνει το χρώμα των φλεγμάτων
Διαυγή ή λευκά: συχνά φυσιολογικά ή ένδειξη αρχόμενης λοίμωξης ή αλλεργίας
Κίτρινα ή πράσινα: εμφανίζονται συνήθως σε προχωρημένα στάδια λοίμωξης. Το χρώμα οφείλεται σε ένζυμα των κυττάρων του ανοσοποιητικού
Καφέ ή κοκκινωπά: μπορεί να περιέχουν αίμα, συνήθως από ερεθισμό του ρινικού βλεννογόνου
Μαύρα: σπάνια και ανησυχητικά – μπορεί να σχετίζονται με μυκητιασικές λοιμώξεις ή έκθεση σε ρύπους και καπνό
Αν παρατηρήσετε αίμα στα φλέματα όταν βήχετε, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, όπως επισημαίνει με άρθρο της στο The Converstation, η Lynn Nazareth, ερευνήτρια επιστήμονας στη Βιολογία της Όσφρησης στον αυστραλιανό ερευνητικό οργανισμό CSIRO.
Χρειάζονται πάντα αντιβιοτικά;
Όχι. Και εδώ υπάρχει μεγάλη παρεξήγηση, σύμφωνα με την επιστήμονα. Το χρώμα των φλεγμάτων δεν αρκεί από μόνο του για να δείξει αν μία λοίμωξη είναι βακτηριακή ή ιογενής. Πολλές ιογενείς λοιμώξεις προκαλούν επίσης πράσινα ή κίτρινα φλέματα — και τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία δράση σε αυτές.
Ο γιατρός λαμβάνει υπόψη:
- τη διάρκεια των συμπτωμάτων
- την ποσότητα και την υφή της βλέννας
- συνοδά συμπτώματα όπως πυρετό, κόπωση, δύσπνοια
Πότε πρέπει να δείτε γιατρό
Απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας αν:
- τα φλέματα επιμένουν πάνω από 1-2 εβδομάδες
- συνοδεύονται από πυρετό, έντονη κόπωση ή απώλεια όρεξης
- περιέχουν αίμα
- έχουν μαύρο χρώμα
- τα συμπτώματα επιδεινώνονται αντί να βελτιώνονται
Η επαρκής ενυδάτωση και τα αποσυμφορητικά μπορούν να βοηθήσουν προσωρινά, αλλά δεν αντικαθιστούν τη σωστή διάγνωση.
Τα φλέματα μπορεί να είναι ενοχλητικά, αλλά συχνά αποτελούν ένα πολύτιμο μήνυμα του οργανισμού. Παρατηρώντας το χρώμα, την ποσότητα και τη διάρκεια, μπορούμε να καταλάβουμε πότε το σώμα απλώς αμύνεται — και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια. Όπως και με κάθε σύμπτωμα, το «κλειδί» είναι η ισορροπία: ούτε πανικός, ούτε αδιαφορία.
Διαβάστε επίσης
Έχει «φουντώσει» η μικροβιακή αντοχή στην Ευρώπη – 5 μέτρα ελέγχου από το ECDC
SOS στην Ευρώπη για τη μικροβιακή αντοχή – Ποια η θέση της Ελλάδας
Μύτη: Τι αποκαλύπτει το χρώμα της ρινικής βλέννας για το ανοσοποιητικό και την υγεία
