Σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής αντοχής και πρόσβασης των ασθενών στην καινοτομία αποτελεί διαρκή πρόκληση, η Ελλάδα καταγράφει μια σταθερή διαδρομή που οδηγεί αθόρυβα σε πολύ καλά αποτελέσματα στην πολιτική φαρμάκου, και μάλιστα σε ένα από τα πιο ευάλωτα πεδία, την Ογκολογία και την πρόσβαση των ογκολογικών ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα.
Παρά τις διαχρονικές πιέσεις στο σύστημα υγείας και τα χρόνια προβλήματα υποχρηματοδότησης της φαρμακευτικής δαπάνης, η Ελλάδα καταφέρνει να διατηρεί σημαντικό επίπεδο πρόσβασης σε καινοτόμες ογκολογικές θεραπείες συγκρίσιμο με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και μάλιστα με το χαμηλότερο κόστος στην Ευρωζώνη. Γεγονός που μεταφράζεται σε αισθητά χαμηλότερη δημοσιονομική επιβάρυνση για το ελληνικό σύστημα υγείας. Οι κλειστοί προϋπολογισμοί αποτελούν έναν από τους βασικούς πυλώνες του ελληνικού μοντέλου διαχείρισης της ογκολογικής δαπάνης.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το ygeiamou.gr για καινοτόμο ογκολογικό φάρμακο, αντιπροσωπευτικό στην κατηγορία αυτή, η χώρα μας βρίσκεται ψηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη σε ό,τι αφορά το πλήθος των νέων ενδείξεων από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, άρα και τη διάθεση του στους Έλληνες ασθενείς.
Η επίδοση αυτή – που δεν είναι αυτονόητη- αποτυπώνεται στα συγκριτικά στοιχεία των ευρωπαϊκών οργανισμών Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA).
Κλειστοί προϋπολογισμοί, υπολογισμένες δαπάνες
Η ελληνική πολιτεία έχει διαμορφώσει ένα μοντέλο όπου οι βασικές ογκολογικές ενδείξεις εντάσσονται σε κλειστούς προϋπολογισμούς, επιτρέποντας στο κράτος να γνωρίζει εκ των προτέρων το δημοσιονομικό αποτύπωμα των θεραπειών. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι προϋπολογισμοί συχνά εκτροχιάζονται λόγω της ταχείας εισαγωγής νέων φαρμάκων ή της διεύρυνσης των ενδείξεων, η Ελλάδα εφαρμόζει ένα μοντέλο που – τουλάχιστον στην ογκολογία – περιορίζει τον δημοσιονομικό κίνδυνο.
Η ελληνική περίπτωση αποτυπώνει μια σπάνια ισορροπία: υψηλή κάλυψη με χαμηλή τιμή. Οι ασθενείς έχουν πρόσβαση σε καινοτόμες ογκολογικές θεραπείες αντίστοιχη με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, χωρίς αυτό να συνοδεύεται από αύξηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ογκολογία παραμένει το πιο κοστοβόρο και δυναμικά εξελισσόμενο θεραπευτικό πεδίο, με συνεχείς εγκρίσεις νέων προϊόντων και ενδείξεων.
Τι δείχνουν τα δεδομένα των HTA οργανισμών της Ευρώπης
Στοιχεία τα οποία συγκέντρωσε το ygeiamou.gr από τις δημοσιεύσεις των ευρωπαϊκών HTA Οργανισμών συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα:
- Σε ό,τι αφορά το πλήθος των ενδείξεων ενός μεγάλου ογκολογικού φαρμάκου – αντιπροσωπευτικού του συνόλου των καινοτόμων θεραπειών – η Ελλάδα κατατάσσεται 10η στην Ε.Ε. με 26 δημοσιευμένες αποφάσεις αποζημίωσης. Για παράδειγμα η Γερμανία αποζημιώνει 33 ενδείξεις, η Σουηδία 28, ενώ η Δανία, η Βουλγαρία και η Μάλτα φτάνουν τις 27.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά το μικρότερο μέγεθος της αγοράς και τους αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, η Ελλάδα κινείται πολύ κοντά στις χώρες με ισχυρότερα και ακριβότερα συστήματα υγείας.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η ελληνική νομοθεσία απαιτεί, πριν από την αξιολόγηση μιας ένδειξης, να έχουν προηγουμένως δημοσιευθεί αποφάσεις αποζημίωσης σε 5 από 11 συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες που ακολουθούν το σύστημα HTA. Από αυτές τις 11 χώρες, οι 8 αποζημιώνουν ήδη τις ίδιες ή περισσότερες ενδείξεις από την Ελλάδα (1 χώρα αποζημιώνει τον ίδιο αριθμό, 7 χώρες περισσότερες), ενώ μόνο 3 αποζημιώνουν λιγότερες. Ενδεικτικά, η Ολλανδία καλύπτει 24 ενδείξεις, η Πορτογαλία 25, ενώ η Ισπανία φτάνει τις 19 – αριθμός που αυξάνεται αν προστεθούν οι αποφάσεις περιφερειακών διοικήσεων.
Σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές χώρες και ειδικότερα τις 11 χώρες-κριτήριο για την αξιολόγηση, η Ελλάδα διαθέτει χαμηλότερη τιμή καταλόγου. Επιπλέον, η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης συμφωνεί σημαντικές εκπτώσεις που κινούνται στο επίπεδο των επιστροφών ανά κανάλι.
Έτσι, στην πράξη, η Ελλάδα προσφέρει πρόσβαση συγκρίσιμη με τον μέσο όρο της Ε.Ε., με τιμές αισθητά χαμηλότερες από αυτές που ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Η επίτευξη αυτής της ισορροπίας δεν είναι αυτονόητη. Οι συνεχείς και συχνά απαιτητικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης και της φαρμακοβιομηχανίας αποτελούν θεμέλιο για:
- τη συγκράτηση των τιμών
- τη διασφάλιση προβλέψιμων προϋπολογισμών
- τη διατήρηση ικανοποιητικής πρόσβασης των ασθενών στην καινοτομία.
Οι διαδικασίες αυτές – αν και αθέατες στο ευρύ κοινό – είναι κρίσιμες για τη διατήρηση της ισορροπίας κόστους και πρόσβασης.
Θα μπορούσε το ελληνικό μοντέλο στην Ογκολογία να αποτελέσει «οδικό χάρτη» για άλλες θεραπευτικές κατηγορίες – ή ακόμη και για το σύνολο της φαρμακευτικής δαπάνης;
Αυτό είναι ένα ερώτημα που εύλογα τίθεται. Η ισορροπία ανάμεσα στη βιωσιμότητα των προϋπολογισμών και την ισότιμη πρόσβαση στην καινοτομία αποτελεί βασικό στόχο τόσο της Ε.Ε. όσο και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Η Ελλάδα δείχνει ότι αυτός ο στόχος δεν είναι ανέφικτος.
Το ζητούμενο για το μέλλον
Αναλυτές της αγοράς φαρμάκου υπογραμμίζουν ότι η ύπαρξη αυτού του ισορροπημένου μοντέλου προϋποθέτει:
- σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο
- διαφάνεια στα δεδομένα
- επαρκή χρηματοδότηση του ΕΟΠΥΥ
- συνεχή διάλογο με τη φαρμακοβιομηχανία.
Σε μια εποχή όπου η καινοτομία στην Ογκολογία επιταχύνεται και οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται, η δυνατότητα της Ελλάδας να προσφέρει καινοτόμες θεραπείες με το χαμηλότερο κόστος στην Ευρωζώνη αποτελεί όχι μόνο μια θετική είδηση, αλλά και μια κατεύθυνση για το πώς μπορεί να διαμορφωθεί η πολιτική υγείας τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε επίσης
Φαρμακευτική καινοτομία: Οι 3 πυλώνες της κυβέρνησης για την στήριξή της
Νοσοκομεία: Τι αλλάζει από σήμερα στα φάρμακα των ασθενών
«Ελληνική πατέντα» τα παράδοξα που εκτοξεύουν τη φαρμακευτική δαπάνη
